Chapter 12 • Verse 2

अध्याय 12 : भक्तियोग

भक्तियोग (श्रीकृष्णलाई प्रिय हुने गुणहरू)

श्रीभगवानुवाच

मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते।

श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः॥ २॥

mayy āveśya mano ye māṁ nitya-yuktā upāsate |

śraddhayā parayopetās te me yuktatamā matāḥ || 2 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

मयि (mayi)=ममा (मेरो सगुण स्वरूपमा)•आवेश्य मनः (āveśya mano)=आफ्नो मनलाई पूर्ण रूपमा एकाग्र (स्थिर) गरेर•ये (ye)=जुन भक्तहरूले•माम् (mām)=मलाई•नित्य-युक्ताः (nitya-yuktā)=निरन्तर जोडिएर•उपासते (upāsate)=उपासना गर्दछन्•श्रद्धया परया (śraddhayā parayā)=परम (सर्वोच्च) श्रद्धाद्वारा•उपेताः (upetās)=युक्त भएका•ते (te)=ती भक्तहरू•मे (me)=मेरो विचारमा•युक्त-तमाः (yuktatamā)=सर्वश्रेष्ठ योगी हुन्•मताः (matāḥ)=मानिएका छन्।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ममा (मेरो साकार स्वरूपमा) आफ्नो मनलाई पूर्ण रूपमा एकाग्र गरेर, परम श्रद्धाले युक्त भई निरन्तर मेरो उपासना गर्ने भक्तहरूलाई नै म सर्वश्रेष्ठ योगी मान्दछु।

महाभारतको परिस्थिति

सगुण भक्तिको श्रेष्ठता र श्रीकृष्णको निर्णय

अर्जुनको प्रश्नको उत्तरमा श्रीकृष्णले पहिलो निर्णय दिनुभयो— 'ते मे युक्ततमा मताः'। जसले आफ्नो मनलाई भगवान् श्रीकृष्णको प्रेममय स्वरूपमा समर्पण गरेको छ, जसको श्रद्धा अडिग छ, र जो २४ सै घण्टा ईश्वरसँग जोडिएको छ— त्यो साधक योगका सबैभन्दा श्रेष्ठ जानकार हुन्। किनकि सगुण साकार रूपमा प्रेम, समर्पण र आत्मीयता छिटो र सहजै स्थापित हुन्छ, जसले मनलाई छिट्टै एकाग्र बनाउँछ।

आफ्नो जीवनमा प्रयोग

परम श्रद्धा र पूर्ण एकाग्रता (Total Absorption and Supreme Faith)

संसारमा कुनै पनि काममा सफलता पाउन दुई कुरा अनिवार्य छन्: 'आवेश्य मनः' (पूर्ण एकाग्रता) र 'परया श्रद्धया' (गहिरो विश्वास): - जब तपाईं कुनै लक्ष्य वा सत्यमा आफ्नो मनलाई पूर्ण रूपमा डुबाउनुहुन्छ, तब सबै मानसिक द्विविधाहरू समाप्त हुन्छन्। - श्रद्धा कुनै अन्धविश्वास होइन; यो त आफ्नो लक्ष्य र इष्टप्रतिको निष्कपट प्रेम र समर्पण हो। - जब कर्ममा प्रेम मिसिन्छ, तब त्यो कर्म बोझ बन्दैन; त्यो त आनन्दमय पूजा बन्दछ।

व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो काम र ईश्वरप्रति पूर्ण श्रद्धा र एकाग्रता राख्नुहोस्; प्रेमपूर्वक गरिएको कर्म नै योगको सर्वोच्च शिखर हो।