अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः।
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि॥ १९॥
jñānaṁ karma ca kartā ca tridhaiva guṇa-bhedataḥ |
procyate guṇa-saṅkhyāne yathāvac chṛṇu tāny api || 19 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
ज्ञानम् (jñānam)=ज्ञान•कर्म च (karma ca)=र कर्म•कर्ता च (kartā ca)=तथा कर्ता (काम गर्ने व्यक्ति)•त्रिधा एव (tridhā eva)=तीन-तीन प्रकारका नै•गुण-भेदतः (guṇa-bhedataḥ)=गुणहरू (सत्त्व, रज, तम) को भेद अनुसार•प्रोच्यते (procyate)=बताइएका छन्•गुण-सङ्ख्याने (guṇa-saṅkhyāne)=गुणहरूको गणना गर्ने सांख्य शास्त्रमा•यथावत् (yathāvat)=जस्तो हो त्यस्तै स्पष्ट रूपमा•शृणु (śṛṇu)=हेर, सुन•तानि अपि (tāny api)=ती सबैलाई पनि
सरल नेपाली अनुवाद
गुणहरूको गणना गर्ने सांख्य शास्त्रमा ज्ञान, कर्म र कर्ता पनि तीन गुणहरू (सत्त्व, रज र तम) को भेद अनुसार तीन-तीन प्रकारका बताइएका छन्। ती सबैको स्वरूप मबाट यथार्थ रूपमा सुन।
गुणहरूको त्रिआयामी प्रभाव: ज्ञान, कर्म र कर्ताको वर्गीकरण
आफ्नो दृष्टिकोण, कार्य र व्यक्तित्वको मूल्याङ्कन
आफ्नो सोचाइ (ज्ञान), दैनिकी (कर्म) र भित्री स्वभाव (कर्ता) कुन गुणद्वारा सञ्चालित छ भनी आत्म-मूल्याङ्कन गर्न तयार हुनुहोस्।