अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते।
न च संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति॥ ४॥
na karmaṇām anārambhān naiṣkarmyaṁ puruṣo'śnute |
na ca saṁnyasanād eva siddhiṁ samadhigacchati || 4 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
न (na)=होइन, हुँदैन•कर्मणाम् (karmaṇām)=कर्महरूको•अनारम्भात् (anārambhāt)=सुरुवात नै नगर्नाले (कामबाट पन्छिनाले)•नैष्कर्म्यम् (naiṣkarmyam)=नैष्कर्म्य सिद्धि (कर्म-बन्धनबाट मुक्ति)•पुरुषः (puruṣaḥ)=मानिसले•अश्नुते (aśnute)=प्राप्त गर्दछ•न (na)=न त•च (ca)=र•संन्यसनात् (saṁnyasanāt)=केवल सन्न्यास (कर्मको बाहिरी त्याग) लिनाले•एव (eva)=मात्र•सिद्धिम् (siddhim)=परम सिद्धि वा मोक्ष•समधिगच्छति (samadhigacchati)=प्राप्त गर्दछ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— कुनै मानिसले कर्म सुरु नै नगर्दैमा (कामबाट पन्छिँदैमा) उसले 'नैष्कर्म्य' (कर्मबन्धनबाट मुक्ति) प्राप्त गर्न सक्दैन, न त केवल कर्महरूको बाहिरी त्याग (सन्न्यास) ले मात्र कसैले परम सिद्धि प्राप्त गर्न सक्छ।
कर्म त्याग र अकर्मण्यताको भ्रम निवारण
निष्क्रियता मुक्ति होइन: अल्छीपन र सन्न्यासको फरक
जिम्मेवारीबाट भाग्ने बाटो नखोज्नुहोस्। कर्मको बाहिरी त्यागले होइन, कर्म भित्रको अहङ्कार र स्वार्थको त्यागले मात्र वास्तविक मानसिक स्वतन्त्रता मिल्दछ।