अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्।
कार्यते ह्यवशः कर्म सर्वः प्रकृतिजैर्गुणैः॥ ५॥
na hi kaścit kṣaṇam api jātu tiṣṭhaty akarma-kṛt |
kāryate hy avaśaḥ karma sarvaḥ prakṛti-jair guṇaiḥ || 5 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
न (na)=होइन•हि (hi)=निश्चय नै•कश्चित् (kaścit)=कुनै पनि प्राणी•क्षणम् (kṣaṇam)=एक क्षण पनि•अपि (api)=पनि•जातु (jātu)=कहिल्यै•तिष्ठति (tiṣṭhati)=रहन सक्छ•अकर्मकृत् (akarma-kṛt)=कर्म नगरीकन•कार्यते (kāryate)=कर्म गर्न बाध्य पारिन्छ•हि (hi)=किनभने•अवशः (avaśaḥ)=विवश वा पराधीन भएर•कर्म (karma)=कर्म•सर्वः (sarvaḥ)=सम्पूर्ण प्राणीहरूलाई•प्रकृतिजैः (prakṛti-jaiḥ)=प्रकृतिबाट उत्पन्न भएका•गुणैः (guṇaiḥ)=गुणहरू (सत्त्व, रज र तम) द्वारा।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— कुनै पनि प्राणी कुनै पनि समयमा एक क्षणको लागि पनि कर्म नगरी रहनै सक्दैन; किनकि सम्पूर्ण प्राणीहरू प्रकृतिबाट उत्पन्न भएका तीन गुणहरू (सत्त्व, रज, तम) द्वारा विवश भएर कर्म गर्न बाध्य छन्।
कर्म प्रकृतिको अनिवार्य नियम हो
मस्तिष्कको निरन्तर सक्रियता र प्रकृतिको दबाव
निष्क्रियता असम्भव छ। आफ्नो ऊर्जालाई रोक्न खोज्नुको सट्टा त्यसलाई सकारात्मक, रचनात्मक र समाजोपयोगी कर्ममा प्रवाहित गर्नुहोस्।