अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः।
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्॥ ४॥
sāṅkhya-yogau pṛthag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |
ekam apy āsthitaḥ samyag ubhayor vindate phalam || 4 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
साङ्ख्य-योगौ (sāṅkhya-yogau)=साङ्ख्य (ज्ञानयोग) र कर्मयोगलाई•पृथक् (pṛthak)=छुट्टाछुट्टै वा भिन्न•बालाः (bālāḥ)=अल्पज्ञानी, बालकबुद्धि भएका मानिसहरूले•प्रवदन्ति (pravadanti)=भन्दछन्•न (na)=होइन•पण्डिताः (paṇḍitāḥ)=तत्वज्ञानी पण्डितहरूले•एकम् (ekam)=कुनै एक मार्गमा•अपि (api)=पनि•आस्थितः (āsthitaḥ)=राम्रोसँग स्थित भएको साधकले•सम्यक् (samyak)=यथार्थ वा पूर्ण रूपमा•उभयोः (ubhayoḥ)=दुवै मार्गहरूको•विन्दते (vindate)=प्राप्त गर्दछ•फलम् (phalam)=एउटै फल (मोक्ष)।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— अज्ञानी बालकबुद्धि भएका मानिसहरूले मात्र साङ्ख्य (ज्ञानयोग) र निष्काम कर्मयोगलाई दुई बेग्लाबेग्लै फल दिने मार्ग भनी बताउँछन्, तत्वज्ञानी पण्डितहरूले होइन। यी दुईमध्ये कुनै एक मार्गमा मात्र पनि पूर्ण निष्ठाका साथ स्थित भएको साधकले दुवै मार्गहरूको साझा फल (परम मोक्ष) प्राप्त गर्दछ।
साङ्ख्य र योगको तात्विक एकता: बालकबुद्धि बनाम पाण्डित्य
सिद्धान्त र व्यवहारको समन्वय: विवादको अन्त्य
ज्ञान र कर्मलाई छुट्टाछुट्टै नठान्नुहोस्। आफ्ना नैतिक सिद्धान्त र ज्ञानलाई दैनिक काम र व्यवहारमा उतार्ने प्रयास गर्नुहोस्।