अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति।
निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते॥ ३॥
jñeyaḥ sa nitya-saṁnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati |
nirdvandvo hi mahā-bāho sukhaṁ bandhāt pramucyate || 3 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
ज्ञेयः (jñeyaḥ)=जान्नुपर्दछ•सः (saḥ)=त्यस व्यक्तिलाई•नित्य-संन्यासी (nitya-saṁnyāsī)=सदा संन्यासी (वास्तविक संन्यासी)•यः (yaḥ)=जसले•न द्वेष्टि (na dveṣṭi)=कसैसँग पनि द्वेष (घृणा) गर्दैन•न काङ्क्षति (na kāṅkṣati)=र कुनै पनि वस्तु वा फलको कामना (आसक्ति) गर्दैन•निर्द्वन्द्वः (nirdvandvaḥ)=सुख-दुःख, लाभ-हानि आदि द्वन्द्वहरूभन्दा माथि उठेको•हि (hi)=किनभने•महा-बाहो (mahā-bāho)=हे महाबाहु अर्जुन!•सुखम् (sukham)=अत्यन्त सजिलैसँग•बन्धात् (bandhāt)=संसारको कर्मबन्धनबाट•प्रमुच्यते (pramucyate)=मुक्त हुन्छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे महाबाहु अर्जुन! जो व्यक्ति न त कसैसँग द्वेष गर्दछ र न त कुनै फलको कामना गर्दछ, उसलाई सधैँ 'नित्य संन्यासी' मान्नुपर्दछ। किनभने सुख-दुःख आदि सम्पूर्ण द्वन्द्वहरूबाट मुक्त भएको यस्तो पुरुष संसारको कर्मबन्धनबाट अत्यन्त सजिलैसँग मुक्त हुन्छ।
नित्य संन्यासीको वास्तविक स्वरूप: गेरुवा वस्त्र होइन, अनासक्त मन
राग र द्वेषबाट मुक्ति: आन्तरिक स्वतन्त्रताको शिखर
कसैप्रति द्वेष (घृणा) नराख्नुहोस् र सांसारिक सुखको लोभ त्याग्नुहोस्। परिस्थितिसँग नजुधी समभावमा रहनु नै वास्तविक संन्यास हो।