अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग

अर्जुनको दोधारे प्रश्नको उत्तर दिँदै श्रीकृष्ण स्पष्ट गर्नुहुन्छ: लक्ष्यको दृष्टिले संन्यास (ज्ञानयोग) र कर्मयोग दुवैले एउटै गन्तव्य— मोक्ष (निःश्रेयस) — पुर्‍याउँछन्। तर साधनको दृष्टिले अधिकांश मानिसहरूका लागि कर्म छोड्नुभन्दा कर्मलाई निष्काम भावले गर्नु धेरै स्वाभाविक, सुरक्षित र श्रेष्ठ छ। महाभारतमा अर्जुन राजा हुन्, क्षत्रिय हुन्। यदि अर्जुन जङ्गल गएर संन्यासी बन्न खोजे भने उनको भित्री क्षत्रिय संस्कार, तेज र उत्तेजनाले उनलाई जङ्गलमा पनि शान्त बस्न दिनेछैन। त्यसैले युद्धभूमिमै रहेर निष्काम कर्म गर्नु नै अर्जुनका लागि सबैभन्दा उत्तम संन्यास हो।

धेरै मानिसहरू सोच्छन् कि बाहिरी कपडा फेरेर वा घर-परिवार छोडेर मात्र आध्यात्मिक भइन्छ: - तर गीताको क्रान्तिकारी घोषणा छ: बाहिरी त्यागभन्दा भित्री अनासक्ति धेरै श्रेष्ठ छ। - अफिसमा काम गर्दै, परिवारको जिम्मेवारी उठाउँदै, समाजको सेवा गर्दै आफ्नो मनलाई अहंकार र फलको लोभबाट मुक्त राख्नु नै साँचो साधना हो। भाग्ने संन्यास काँचो हुन्छ, तर कर्मको भट्टीमा खारिएको कर्मयोग परिपक्व र अटल हुन्छ।