अध्याय 1 : अर्जुनविषादयोग
अर्जुनको विषाद र मानसिक द्वन्द्व
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान्॥ २७॥
śvaśurān suhṛdaś-caiva senayor-ubhayor-api |
tān samīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūn avasthitān || 27 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
श्वशुरान् (śvaśurān)=ससुराहरू (द्रुपद आदि ससुरातुल्य अग्रजहरू)•सुहृदः (suhṛdaḥ)=निःस्वार्थ शुभचिन्तकहरू / हितैषीहरू•च एव (ca eva)=अनि निश्चय नै•सेनयोः (senayoḥ)=सेनाहरूमा•उभयोः अपि (ubhayoḥ api)=दुवैतर्फ पनि•तान् (tān)=ती सबैलाई•समीक्ष्य (samīkṣya)=गहिरोसँग अवलोकन गरेर / हेरेर•सः (saḥ)=ती•कौन्तेयः (kaunteyaḥ)=माता कुन्तीका छोरा अर्जुन•सर्वान् (sarvān)=सम्पूर्ण•बन्धून् (bandhūn)=आफ्ना बन्धु-बान्धवहरूलाई•अवस्थितान् (avasthitān)=युद्धका लागि तैनाथ रहेका।
सरल नेपाली अनुवाद
सञ्जयले भने— ससुराहरू र हितैषी मित्रहरूलाई समेत दुवै सेनाहरूमा उपस्थित देखेर, ती सम्पूर्ण बन्धु-बान्धवहरूलाई मोर्चामा तैनाथ रहेको गहिरोसँग अवलोकन गरेपछि, ती कुन्तीपुत्र अर्जुन (अत्यन्त करुणाले भरिए)...
'सर्वान् बन्धून्'— जब रणभूमिमा शत्रुहरू सबै 'आफ्ना बन्धु' देखिए
करुणाको खोल ओढेको मोह र कर्तव्यबाट पलायन
आफ्नो दया र करुणालाई निष्पक्ष आँखाले जाँच्नुहोस्। के तपाईं साँच्चै न्यायको पक्षमा हुनुहुन्छ, कि केवल 'मेरो मान्छे' भएको हुनाले उसको गलत कामलाई पनि माफी दिने मोहमा फस्नुभएको छ?