अध्याय 1 : अर्जुनविषादयोग
अर्जुनको विषाद र मानसिक द्वन्द्व
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्।
अर्जुन उवाच—
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्॥ २८॥
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdann-idam-abravīt |
arjuna uvāca |
dṛṣṭvemaṁ svajanaṁ kṛṣṇa yuyutsuṁ samupasthitam || 28 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
कृपया (kṛpayā)=करुणा र दयाद्वारा•परया (parayā)=अत्यन्त गहिरो / पराकाष्ठाको•आविष्टः (āviṣṭaḥ)=अभिभूत भएर / ग्रसित भएर•विषीदन् (viṣīdan)=गहिरो शोक र विषादमा डुब्दै•इदम् अब्रवीत् (idam abravīt)=यी वचनहरू भन्न लागे•अर्जुन उवाच (arjuna uvāca)=अर्जुनले भने—•दृष्ट्वा (dṛṣṭvā)=देखेर•इमम् (imam)=यी•स्व-जनम् (sva-janam)=आफ्नै नातागोता / आफ्ना स्वजनहरूलाई•कृष्ण (kṛṣṇa)=हे कृष्ण!•युयुत्सुम् (yuyutsum)=आपसमा युद्ध गर्ने इच्छा लिएर•सम्-उपस्थितम् (samupasthitam)=सामुन्ने उपस्थित भएका।
सरल नेपाली अनुवाद
सञ्जयले भने— अत्यन्त गहिरो करुणा (मोह) ले अभिभूत भएर र गहिरो शोकमा डुब्दै अर्जुनले यी वचनहरू भने— अर्जुनले भने: हे कृष्ण! युद्ध गर्ने इच्छा लिएर यस रणभूमिमा आमनेसामने उपस्थित भएका यी आफ्ना स्वजनहरूलाई देखेर...
'कृपया परयाविष्टो'— विषादको सुरुआत र 'स्वजन' को भ्रम
विषादको मनोवैज्ञानिक स्रोत र संकुचित ममता
जीवनमा जब गहिरो निराशा वा संकट (विषाद) ले घेर्छ, तब नआत्तिनुहोस्। त्यो क्षण तपाईंको पुरानो संकुचित अहंकार भत्किने र नयाँ आध्यात्मिक चेतना (कृष्णको ज्ञान) जन्मने सुनौलो अवसर हुन सक्छ।