अध्याय 10श्लोक 10
Chapter 10 • Verse 10

अध्याय 10 : विभूतियोग

विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)

श्रीभगवानुवाच

तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम्।

ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते॥ १०॥

teṣāṁ satata-yuktānāṁ bhajatāṁ prīti-pūrvakam |

dadāmi buddhi-yogaṁ taṁ yena mām upayānti te || 10 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

तेषाम् (teṣām)=तीसतत-युक्तानाम् (satata-yuktānām)=सधैँ ममा एकाग्र भएर लागेकाभजताम् (bhajatām)=मेरो उपासना गर्ने साधकहरूलाईप्रीति-पूर्वकम् (prīti-pūrvakam)=विशुद्ध प्रेमपूर्वकददामि (dadāmi)=म आफैँ प्रदान गर्दछुबुद्धि-योगम् तम् (buddhi-yogaṁ tam)=त्यो दिव्य विवेक र समझ (बुद्धियोग)येन (yena)=जसद्वारामाम् उपयान्ति (mām upayānti)=मलाई नै प्राप्त गर्दछन्ते (te)=तिनीहरूले।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— सधैँ ममा मन लगाएर प्रेमपूर्वक मेरो उपासना गर्ने ती भक्तहरूलाई म त्यो दिव्य 'बुद्धि-योग' (आन्तरिक विवेक र समझ) प्रदान गर्दछु, जसद्वारा तिनीहरू सजिलै मलाई प्राप्त गर्न सक्दछन्।

महाभारतको परिस्थिति

चतुःश्लोकी गीता (तेस्रो श्लोक): परमात्माद्वारा 'बुद्धियोग' को उपहार

यो चतुःश्लोकीको तेस्रो श्लोक हो। कतिपय साधकहरू सोच्छन्: "म त धेरै पढे-लेखेको छैन, मलाई वेद र उपनिषद्का कठिन संस्कृत श्लोकहरू आउँदैनन्, म कसरी परमात्मासम्म पुग्न सकूँला?" श्रीकृष्ण यहाँ एउटा असाधारण भरोसा दिनुहुन्छ: "तिमी धेरै विद्वान् हुनुपर्दैन; यदि तिम्रो हृदयमा मप्रति सच्चा प्रेम (प्रीतिपूर्वकम्) छ भने, तिमीलाई चाहिएको सही बुद्धि र विवेक म आफैँ तिम्रो मुटुभित्र हालिदिन्छु!" कुरुक्षेत्रमा अर्जुन जब किंकर्तव्यविमूढ भए, तब श्रीकृष्णले नै उनको बुद्धिमा त्यो दिव्य प्रकाश (बुद्धियोग) जगाइदिनुभयो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

आन्तरिक प्रज्ञाको जागरण (Intuitive Guidance)

हामी जीवनका जटिल मोडहरूमा प्रायः निर्णय लिन नसकेर अलमलिन्छौँ: - "म यता जाऊँ कि उता? कुन बाटो सही हो?" - हामी केवल दिमागको हिसाब-किताब गर्छौँ र झन् दोधारमा पर्छौँ। तर जब मानिस आफ्नो अहङ्कार त्यागेर शान्त र इमानदार हुन्छ, तब उसको भित्रबाट एउटा गहिरो 'भित्री आवाज' (Intuition/बुद्धियोग) आउँछ जसले ठ्याक्कै सही बाटो देखाइदिन्छ। यो बुद्धि बाहिरबाट पढिएका किताबबाट होइन, भित्री पवित्रता र ईश्वरप्रतिको समर्पणबाट फुल्दछ।
व्यावहारिक सूत्र :

दोधार र अन्योलमा पर्दा केवल बाहिरी तर्कमा मात्र नअल्झिनुहोस्। मनलाई शान्त पारी ईश्वरमा समर्पित गर्नुहोस्; भित्रबाट आउने विवेकपूर्ण अन्तर्दृष्टि (बुद्धियोग) ले तपाईंलाई सही बाटो देखाउनेछ।