अध्याय 10श्लोक 25
Chapter 10 • Verse 25

अध्याय 10 : विभूतियोग

विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)

श्रीभगवानुवाच

महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम्।

यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः॥ २५॥

maharṣīṇāṁ bhṛgur ahaṁ girām asmy ekam akṣaram |

yajñānāṁ japa-yajño 'smi sthāvarāṇāṁ himālayaḥ || 25 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

महर्षीणाम् (maharṣīṇām)=महान् ऋषिहरूका बीचमाभृगुः अहम् (bhṛgur aham)=म महर्षि भृगु हुँगिराम् (girām)=सम्पूर्ण वाणी वा शब्दहरूमाअस्मि एकम् अक्षरम् (asmy ekam akṣaram)=म एक अक्षर 'ॐकार' (प्रणव) हुँयज्ञानाम् (yajñānām)=समस्त यज्ञहरूमध्येजप-यज्ञः अस्मि (japa-yajño 'smi)=म जप-यज्ञ (नाम स्मरण) हुँस्थावराणाम् (sthāvarāṇām)=स्थिर रहने अचल वस्तुहरूमाहिमालयः (himālayaḥ)=म पवित्र हिमालय पर्वत हुँ।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— महर्षिहरूमध्ये म भृगु हुँ, वाणीहरूमा म एकाक्षर ॐकार हुँ, सम्पूर्ण यज्ञहरूमा म जप-यज्ञ हुँ, र स्थिर रहने अचल वस्तुहरूमध्ये म हिमालय हुँ।

महाभारतको परिस्थिति

भृगु, ॐकार, जपयज्ञ र हिमालयको पावन महिमा

महर्षि भृगु त्यस्ता तपस्वी थिए जसले त्रिदेवहरूको परीक्षा लिने सामर्थ्य राख्थे र परमात्माको शान्त स्वभावलाई चिनेका थिए। वाणीको उत्पत्ति र पराकाष्ठा 'ॐ' मा हुन्छ; ॐ सम्पूर्ण मन्त्र र वेदहरूको मूल बीज हो। यज्ञहरूमा पशुबलि वा बाह्य आहुति चाहिने यज्ञभन्दा कुनै पनि हिंसा वा खर्च नलाग्ने, मनलाई शुद्ध पार्ने 'जपयज्ञ' (भगवन्नाम वा मन्त्रको निरन्तर जप) सर्वोच्च मानिन्छ। अनि पृथ्वीका स्थिर पर्वतहरूमा तपस्या, पवित्रता र देवभूमि हिमालय भगवानकै प्रत्यक्ष स्वरूप हो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

जपयज्ञ र हिमालयजस्तो स्थिर मन (The Power of Japa and Steadfastness)

मनलाई शान्त पार्ने सबैभन्दा सरल तर शक्तिशाली विधि 'जप' हो: - "यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि"— जप गर्न कुनै विधि-विधान, धन वा बाह्य साधन चाहिँदैन; केवल मनको एकाग्रता र श्रद्धा चाहिन्छ। - जब मन बारम्बार मन्त्र वा सकारात्मक विचारमा रम्छ, तब मनका नकारात्मक संस्कारहरू पखालिन्छन्। - त्यसपछि मन हिमालयजस्तै अडिग बन्दछ, जहाँ संसारका कुनै पनि आँधी-तुफानले साधकलाई डगाउन सक्दैन।
व्यावहारिक सूत्र :

दैनिक १०-१५ मिनेट एकान्तमा बसी शान्त मनले ॐ वा आफ्नो इष्टमन्त्रको जप गर्नुहोस्; मन हिमालयजस्तै स्थिर र पवित्र बन्नेछ।