अध्याय 10 : विभूतियोग
विभूति योग (ईश्वरको सर्वव्यापक सौन्दर्य)
अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम्।
पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम्॥ २९॥
anantaś cāsmi nāgānāṁ varuṇo yādasām aham |
pitṝṇām aryamā cāsmi yamaḥ saṁyamatām aham || 29 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
अनन्तः च अस्मि (anantaś cāsmi)=अनन्त (शेषनाग) म नै हुँ•नागानाम् (nāgānām)=दिव्य नागहरूका बीचमा•वरुणः (varuṇaḥ)=जलदेवता वरुण•यादसाम् अहम् (yādasām aham)=जलचर प्राणीहरूका स्वामी म हुँ•पितॄणाम् (pitṝṇām)=पितृहरू (पूर्वजहरू) मध्ये•अर्यमा च अस्मि (aryamā cāsmi)=म अर्यमा नामका प्रमुख पितृ हुँ•यमः (yamaḥ)=न्यायका राजा यमराज•संयमताम् अहम् (saṁyamatām aham)=दण्ड दिने वा नियममा बाँध्ने नियन्त्रकहरूमा म हुँ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— दिव्य नागहरूमा म अनन्त (शेषनाग) हुँ, जलचर प्राणीहरूका स्वामी म वरुणदेव हुँ, पितृहरूमा म अर्यमा हुँ, र नियम, मर्यादा तथा अनुशासन कायम राख्ने शासकहरूमा म यमराज हुँ।
अनन्त शेष, वरुण, अर्यमा र धर्मराज यम
आत्मसंयम र निष्पक्ष न्याय (Self-Discipline and Impartiality)
आफ्नो जीवनमा अनुशासन (Discipline) लाई सर्वोच्च स्थान दिनुहोस्। आत्मसंयम नै चरित्रको वास्तविक शक्ति हो।