अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति।
अजानता महिमानं तवेदं मया प्रमादात्प्रणयेन वापि॥ ४१॥
sakheti matvā prasabhaṁ yad uktaṁ he kṛṣṇa he yādava he sakheti |
ajānatā mahimānaṁ tavedaṁ mayā pramādāt praṇayena vāpi || 41 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
सखा इति मत्वा (sakheti matvā)=मेरो साथी (मित्र) मात्र हुनुहुन्छ भनी ठानेर•प्रसभम् (prasabhaṁ)=हक जमाउँदै वा अनादरपूर्वक•यत् उक्तम् (yad uktaṁ)=जे-जति मैले भनेको थिएँ•हे कृष्ण (he kṛṣṇa)='हे कृष्ण!'•हे यादव (he yādava)='हे यादव!'•हे सखा इति (he sakheti)='हे मेरो साथी!' भनेर•अजानता (ajānatā)=नजानेर, अज्ञानवश•महिमानम् तव इदम् (mahimānaṁ tavedaṁ)=तपाईंको यो विराट् महिमालाई•मया (mayā)=मद्वारा•प्रमादात् (pramādāt)=असावधानी वा अज्ञानवश•प्रणयेन वा अपि (praṇayena vāpi)=अथवा प्रेम र मित्रताको घनिष्ठतावश।
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— तपाईंको यस विराट् महिमालाई नजानेर, मैले तपाईंलाई केवल आफ्नो साथी मात्र सम्झी असावधानीवश वा प्रेमको घनिष्ठतावश हक जमाउँदै 'हे कृष्ण! हे यादव! हे मित्र!' भनेर जे-जति अनादरपूर्वक सम्बोधन गरेको थिएँ...
अर्जुनको पश्चात्ताप: सखाभावबाट परब्रह्मको बोध
समीपस्थ महानताको अवमूल्यन (Overlooking Greatness Due to Familiarity)
आफ्नो नजिकका सम्बन्ध र गुरुजनलाई कहिल्यै हलुका रूपमा नलिनुहोस्; प्रेमका साथै सधैं गहिरो आदर र मर्यादा कायम राख्नुहोस्।