अध्याय 11 : विश्वरूपदर्शनयोग
विश्वरूप दर्शन (समय र कालको महाविराट स्वरूप)
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु।
एकोऽथ वाप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्॥ ४२॥
yac cāvahāsārtham asat-kṛto 'si vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu |
eko 'tha vāpy acyuta tat-samakṣaṁ tat kṣāmaye tvām aham aprameyam || 42 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यत् च (yac ca)=र जे-जति पनि•अवहास-अर्थम् (avahāsārtham)=हाँसो-ठट्टा वा मजाकका लागि•असत्कृतः असि (asat-kṛto 'si)=तपाईंको अनादर वा अपमान भएको छ•विहार-शय्या-आसन-भोजनेषु (vihāra-śayyāsana-bhojaneṣu)=घुमफिर गर्दा, सुत्दा, बस्दा वा भोजन गर्दा•एकः (eko)=एकान्तमा•अथ वा अपि (atha vāpy)=अथवा•अच्युत (acyuta)=हे अच्युत (कहिल्यै च्युत नहुने श्रीकृष्ण)!•तत्-समक्षम् (tat-samakṣaṁ)=ती अरू मित्रहरूको अगाडि•तत् (tat)=ती सबै अपराधहरूका लागि•क्षामये त्वाम् (kṣāmaye tvām)=म तपाईंसँग क्षमायाचना गर्दछु•अहम् (aham)=म•अप्रमेयम् (aprameyam)=बुद्धिले नाप्न नसकिने अगाध महिमा हुनुभएका प्रभुसँग।
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुन भन्नुहुन्छ— हे अच्युत! घुमफिर गर्दा, ओछ्यानमा सुत्दा, सँगै बस्दा वा भोजन गर्दा— एकान्तमा होस् वा अन्य साथीभाइहरूको सामुन्ने, हाँसो-मजाकका क्रममा मबाट तपाईंप्रति जे-जति अनादर भएको छ, ती सम्पूर्ण अपराधहरूका लागि म अप्रमेय (अगाध महिमा भएका) तपाईंसँग क्षमा माग्दछु।
विहार, शय्या र भोजनका भूलहरूको क्षमायाचना
साँचो पश्चात्ताप र क्षमाको शुद्धि (The Cleansing Power of Genuine Apology)
आफूबाट भएका भूलहरूलाई विनम्र भई स्वीकार गर्नुहोस् र निष्कपट हृदयले क्षमा माग्नुहोस्; क्षमाले आत्मालाई हलुङ्गो बनाउँछ।