अध्याय 12श्लोक 7
Chapter 12 • Verse 7

अध्याय 12 : भक्तियोग

भक्तियोग (श्रीकृष्णलाई प्रिय हुने गुणहरू)

श्रीभगवानुवाच

तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात्।

भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम्॥ ७॥

teṣām ahaṁ samuddhartā mṛtyu-saṁsāra-sāgarāt |

bhavāmi na cirāt pārtha mayy āveśita-cetasām || 7 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

तेषाम् (teṣām)=ती भक्तहरूकोअहम् (aham)=म स्वयंसमुद्धर्ता (samuddhartā)=उद्धार गर्ने उद्धारकमृत्यु-संसार-सागरात् (mṛtyu-saṁsāra-sāgarāt)=मृत्युमय जन्म-मरणको संसार-समुद्रबाटभवामि (bhavāmi)=म बन्दछुन चिरात् (na cirāt)=चाँडै नै, कुनै विलम्ब नगरीपार्थ (pārtha)=हे पृथानन्दन अर्जुन!मयि आवेशित-चेतसाम् (mayy āveśita-cetasām)=जसको चित्त ममा पूर्णतया समर्पित छ।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! ममा आफ्नो चित्त एकाग्र र समर्पित गर्ने ती अनन्य भक्तहरूलाई म स्वयं अति चाँडै (कुनै विलम्ब नगरी) यस मृत्युमय जन्म-मरणरूपी भवसागरबाट पार लगाउने उद्धारक बन्दछु।

महाभारतको परिस्थिति

श्रीकृष्णको परम प्रतिज्ञा: भक्तको उद्धारको सम्पूर्ण दायित्व

ज्ञानमार्गमा साधक आफ्नै बलबुता, विवेक र ध्यानद्वारा अगाध समुद्र पौडिएर पार गर्न खोज्छ। तर भक्तियोगमा भक्तले भगवान्को शरण लिन्छ। श्रीकृष्ण यहाँ कुरुक्षेत्रको भूमिमा प्रतिज्ञा गर्नुहुन्छ— 'तेषामहं समुद्धर्ता'! "हे अर्जुन! जो ममा समर्पित छ, उसले समुद्र पौडिनु पर्दैन; म आफैँ जहाज बनेर आउँछु र उसलाई हात समातेर यो मृत्युमय संसार-सागरबाट सहजै पार गराउँछु।" यो भगवान्को आफ्ना शरणागत भक्तप्रतिको अटूट र व्यक्तिगत जिम्मेवारी हो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

अकेलापनबाट मुक्ति र ईश्वरीय भरोसा (From Self-Struggle to Divine Grace)

जीवनको संघर्षमा जब हामी आफ्नै सानो क्षमतामा मात्र भर पर्छौं, तब हामी थाक्छौं: - संसार एउटा विशाल समुद्र जस्तो छ जहाँ सुख-दुःखका अग्ला-अग्ला छालहरू छन्। - तर जब हामी पूर्ण हृदयले परमात्मालाई आफ्नो जीवनको काँध सुम्पन्छौं, तब हामी एक्ला रहँदैनौं। - उद्धारकर्ता स्वयं हाम्रा साथमा हुनुहुन्छ। - 'नचिरात्' (अति चाँडै)— भगवान्ले आफ्नो भक्तलाई दुःखमा धेरै बेर छटपटाउन दिनुहुन्न; प्रेम र शरणागतिले चमत्कार ल्याउँछ।
व्यावहारिक सूत्र :

जीवनका ठूला संकटहरू एक्लै झेल्न नखोज्नुहोस्; आफ्नो मन र भार परमात्मामा सुम्पनुहोस्, उहाँले तपाईंलाई अवश्य पार लगाउनुहुनेछ।