Chapter 12 • Verse 8

अध्याय 12 : भक्तियोग

भक्तियोग (श्रीकृष्णलाई प्रिय हुने गुणहरू)

श्रीभगवानुवाच

मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय।

निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः॥ ८॥

mayy eva mana ādhatsva mayi buddhiṁ niveśaya |

nivaśiṣyasi mayy eva ata ūrdhvaṁ na saṁśayaḥ || 8 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

मयि एव (mayy eva)=ममा नै•मनः आधत्स्व (mana ādhatsva)=आफ्नो मनलाई लगाऊ (स्थिर गर)•मयि (mayi)=ममा नै•बुद्धिम् निवेशय (buddhiṁ niveśaya)=आफ्नो बुद्धिलाई प्रवेश गराऊ (लीन गर)•निवसिष्यसि (nivaśiṣyasi)=तिमी निश्चय नै निवास गर्नेछौ•मयि एव (mayy eva)=मभित्र नै•अतः ऊर्ध्वम् (ata ūrdhvaṁ)=यसपछि (मृत्युपछि वा यसै जीवनमा)•न संशयः (na saṁśayaḥ)=यसमा कुनै शङ्का छैन।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ममा नै आफ्नो मनलाई स्थिर गर र ममा नै आफ्नो बुद्धिलाई समाहित गर। त्यसपछि तिमी निश्चय नै मभित्र नै निवास गर्नेछौ; यसमा रत्तिभर पनि संशय छैन।

महाभारतको परिस्थिति

साधनाको प्रथम सोपान: मन र बुद्धिको पूर्ण समर्पण

श्रीकृष्णले यहाँ साधकका लागि चार तहको व्यावहारिक खुड्किला (Ladder of Practice) सुरु गर्नुभएको छ। पहिलो र सर्वोच्च खुड्किला हो— 'मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय'। मन भनेको संकल्प-विकल्प र भावनाको केन्द्र हो, र बुद्धि भनेको निर्णय र विवेकको केन्द्र हो। जब मनुष्यका भावनाहरू (मन) भगवान्को प्रेममा रग्मगाउँछन् र निर्णयहरू (बुद्धि) भगवान्कै धर्मानुसार हुन्छन्, तब ऊ यसै शरीरमा रहेर पनि परमात्मामै निवास गर्दछ।

आफ्नो जीवनमा प्रयोग

मन र बुद्धिको एकात्मकता (Aligning Emotion and Intellect with Truth)

धेरैजसो मानिसको जीवनमा मन एकातिर दौडिन्छ, बुद्धि अर्कोतिर: - बुद्धि भन्छ: "यो काम ठीक छ", तर मन भन्छ: "मलाई त्यो गर्न मन छैन।" - यो आन्तरिक द्वन्द्वले मानिसलाई कमजोर बनाउँछ। - जब मन (भावना) र बुद्धि (विवेक) दुवै एउटै सर्वोच्च सत्यमा एकाग्र हुन्छन्, तब जीवनमा अद्भुत अखण्डता (Integrity) र शान्ति आउँछ। - त्यसपछि तपाईंको जीवन ईश्वरमय बन्दछ।

व्यावहारिक सूत्र :

आफ्ना भावनाहरू र निर्णयहरू दुवैलाई परमसत्य र धर्मको धरातलमा एकाग्र गर्नुहोस्; मन र बुद्धिको एकताले नै ईश्वरको साक्षात्कार गराउँछ।