अध्याय 13श्लोक 25
Chapter 13 • Verse 25

अध्याय 13 : क्षेत्रक्षेत्रज्ञविभागयोग

शरीर र आत्माको फरक (क्षेत्र र क्षेत्रज्ञ)

श्रीभगवानुवाच

अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वान्येभ्य उपासते।

तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः॥ २५॥

anye tv evam ajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate |

te 'pi cātitaranty eva mṛtyuṁ śruti-parāyaṇāḥ || 25 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

अन्ये तु (anye tv)=तर अरू साधकहरू भनेएवम् अजानन्तः (evam ajānantaḥ)=यस प्रकार स्वयं शास्त्र वा ध्यानका विधिहरू नजाने तापनिश्रुत्वा (śrutvā)=सुनेर (श्रवण गरेर)अन्येभ्यः (anyebhya)=अरू आत्मज्ञानी सन्त तथा गुरुजनहरूबाटउपासते (upāsate)=परमेश्वरको उपासना गर्दछन्ते अपि च (te 'pi ca)=ती साधकहरू पनिअतितरन्ति एव (ātitaranty eva)=निश्चय नै पार गर्दछन्मृत्युम् (mṛtyuṁ)=मृत्युमय संसार-सागरलाईश्रुति-परायणाः (śruti-parāyaṇāḥ)=श्रद्धापूर्वक श्रवण गर्ने मार्गमा समर्पित भएर।

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— तर अरू कतिपय साधारण मानिसहरू, जो स्वयं यी गम्भीर योगविधिहरू जान्दैनन्, उनीहरूले आत्मज्ञानी महापुरुषहरूबाट सत्य सुनेर (श्रवण गरी) श्रद्धापूर्वक उपासना गर्दछन्। ती श्रवणमा निष्ठा राख्ने श्रद्धालुहरू पनि निश्चय नै यस मृत्युमय संसार-सागरलाई पार गर्दछन्।

महाभारतको परिस्थिति

श्रवण-भक्तिको महिमा: सर्वसाधारणका लागि मोक्षको द्वार

श्रीकृष्णको यो वचनले समस्त मानव जातिलाई परम आशा र ढाडस दिन्छ। यदि कोही मानिस अशिक्षित छ, शास्त्र पढ्न जान्दैन, ध्यान गर्न सक्दैन, वा कुनै कठिन योग जान्दैन भने पनि के ऊ मोक्षबाट वञ्चित हुन्छ? श्रीकृष्ण भन्नुहुन्छ— "कहिल्यै हुँदैन! यदि उसले कुनै निष्कपट सद्गुरु वा ज्ञानी सन्तको मुखबाट भगवान्को कथा र ज्ञान केवल श्रद्धापूर्वक सुनेर (श्रुतिपरायणाः) आफ्नो जीवनमा उतार्छ भने, ऊ पनि ज्ञानयोगीजस्तै मृत्युलाई जितेर मोक्षको भागीदार बन्दछ।" यही श्रवण-भक्तिले राजा परीक्षितलाई सातै दिनमा मुक्त गराएको थियो।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

सत्सङ्ग र श्रवणको जादु (The Liberating Grace of Deep Listening)

जीवनमा धेरै तर्क गर्न नजान्ने सरल हृदयका मानिसहरू प्रायः छिटो मुक्त हुन्छन्: - 'श्रुतिपरायणाः'— निष्कपट भावले ज्ञानी र सन्तहरूको वचन सुन्नु नै ठूलो साधना हो। - जब हामी कुनै पूर्वाग्रह नराखी, अहङ्कार विसर्जन गरेर सत्यलाई सुन्छौं, तब त्यो सुनेको वचनले हाम्रो मनको मैला पखालिदिन्छ। - यदि तपाईंसँग ठूलो ज्ञान छैन भने पनि नआत्तिनुहोस्; केवल राम्रो सङ्गत (सत्सङ्ग) गर्नुहोस् र ज्ञानीहरूको प्रेरणालाई जीवनमा उतार्नुहोस्।
व्यावहारिक सूत्र :

नियमित रूपमा सत्सङ्ग र ज्ञानीहरूको उपदेश श्रद्धापूर्वक सुन्नुहोस्; निष्कपट श्रवणले नै तपाईंलाई भवसागरबाट पार लगाउनेछ।