अध्याय 14 : गुणत्रयविभागयोग
प्रकृतिका तीन गुण (सत्त्व, रज, तम)
नान्यं गुणेभ्यः कर्तारं यदा द्रष्टानुपश्यति।
गुणेभ्यश्च परं वेत्ति मद्भावं सोऽधिगच्छति॥ १९॥
nānyaṁ guṇebhyaḥ kartāraṁ yadā draṣṭānupaśyati |
guṇebhyaś ca paraṁ vetti mad-bhāvaṁ so 'dhigacchati || 19 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
न अन्यम् (na anyam)=अरू कसैलाई पनि होइन•गुणेभ्यः (guṇebhyaḥ)=प्रकृतिका तीन गुणहरूभन्दा बाहेक•कर्तारम् (kartāram)=वास्तविक कर्ता (काम गर्नेवाला)•यदा (yadā)=जब•द्रष्टा (draṣṭā)=साक्षी दृष्टा (ज्ञानी साधकले)•अनुपश्यति (anupaśyati)=विवेकको आँखाले प्रत्यक्ष देख्दछ•गुणेभ्यः (guṇebhyaḥ)=यी तीनै गुणहरूभन्दा•च (ca)=र•परम् (param)=सर्वथा पर रहेको (अतीत/साक्षी तत्त्वलाई)•वेत्ति (vetti)=तत्त्वतः जान्दछ•मत्-भावम् (mad-bhāvam)=मेरो दिव्य स्वरूप (परमात्म-भाव) लाई•सः (saḥ)=त्यो साधकले•अधिगच्छति (adhigacchati)=प्राप्त गर्दछ
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जब साक्षी दृष्टा (ज्ञानी साधक) ले प्रकृतिका तीन गुणहरूबाहेक अन्य कसैलाई पनि कर्ता देख्दैन (अर्थात् सबै कार्यहरू गुणहरूले नै गरिरहेका छन् भनी बुझ्दछ), र ती तीनै गुणहरूभन्दा सर्वथा पर रहेको म परमेश्वरलाई तत्त्वतः जान्दछ, तब ऊ मेरो दिव्य स्वरूप (परमात्म-भाव) लाई प्राप्त गर्दछ।
गुणातीत चेतनाको महा-फड्को: प्रकृतिको खेल र साक्षी आत्मा
दोष र अपराधबोधबाट मुक्ति: साक्षी भावको अभ्यास (Dissolving Guilt and the Ego of Doership)
दिनमा जब कुनै काम सफल वा असफल हुन्छ, मनमनै भन्नुहोस्— 'यो प्रकृतिका गुणहरूको खेल थियो, म त केवल शान्त साक्षी हुँ।' यसले तपाईंलाई अहंकार र चिन्ता दुवैबाट मुक्त राख्नेछ।