अध्याय 14 : गुणत्रयविभागयोग
प्रकृतिका तीन गुण (सत्त्व, रज, तम)
इदं ज्ञानमुपाश्रित्य मम साधर्म्यमागताः।
सर्गेऽपि नोपजायन्ते प्रलये न व्यथन्ति च॥ २॥
idaṁ jñānam upāśritya mama sādharmyam āgatāḥ |
sarge 'pi nopajāyante pralaye na vyathanti ca || 2 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
इदम् (idam)=यस•ज्ञानम् (jñānam)=परम ज्ञानलाई•उपाश्रित्य (upāśritya)=आश्रय लिएर (जीवनमा आत्मसात् गरेर)•मम (mama)=मेरो•साधर्म्यम् (sādharmyam)=स्वरूप वा दिव्य स्वभावलाई (समान धर्मलाई)•आगताः (āgatāḥ)=प्राप्त भएका ज्ञानीहरू•सर्गे अपि (sarge api)=सृष्टिको आदि (उत्पत्ति) को समयमा पनि•न उपजायन्ते (na upajāyante)=जन्म लिँदैनन् (पुनः संसारमा आउँदैनन्)•प्रलये (pralaye)=सृष्टिको महाप्रलय (विनाश) को समयमा पनि•न व्यथन्ति (na vyathanti)=विचलित वा पीडित हुँदैनन्•च (ca)=र
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— यस परम ज्ञानको आश्रय लिएर मेरो दिव्य स्वरूप (साधर्म्य) लाई प्राप्त गरेका ज्ञानी पुरुषहरू सृष्टिको रचना हुँदा पनि फेरि जन्म लिँदैनन् र महाप्रलयको समयमा पनि कहिल्यै विचलित वा दुःखी हुँदैनन्।
साधर्म्य मुक्ति: जन्म र प्रलयको चक्रभन्दा माथि
उत्थान र पतनको द्वन्द्वबाट मुक्ति (Unshakable in Rise and Fall)
जीवनमा जब सफलता वा विफलता आउँछ, सम्झनुहोस्— 'यो प्रकृतिको क्षणिक नाटक हो, मेरो भित्री चेतना सधैं अटल र पूर्ण छ।' हरेक परिस्थितिमा समभाव कायम राख्नुहोस्।