अध्याय 14 : गुणत्रयविभागयोग

श्लोक २१ मा अर्जुनले सोधेका थिए: "कथं चैतांस्त्रीन्गुणानतिवर्तते?" अर्थात् यी तीन कडा गुणहरूलाई कसरी पार गर्ने? आफ्नो व्यक्तिगत बल र बुद्धिले प्रकृतिका तीन गुणहरूलाई जित्न खोज्नु भनेको आफ्नै खुट्टामा तानेर आफूलाई हावामा उचाल्न खोज्नु जस्तै हो! किनभने हाम्रो मन, बुद्धि र अहङ्कार आफैं यी तीन गुणहरूबाट बनेका हुन्। त्यसो भए उपाय के त? श्रीकृष्ण यहाँ सर्वोच्च रहस्योद्घाटन गर्नुहुन्छ: "हे अर्जुन! प्रकृतिकी स्वामिनी माया मेरो अधीनमा छे। जसले आफूलाई म सर्वशक्तिमान् परमेश्वरको चरणमा अनन्य प्रेम (अव्यभिचारी भक्ति) का साथ समर्पित गर्छ, म स्वयं उसको हात समातेर प्रकृतिका यी तीनै गुणहरूको नदी पार गराइदिन्छु (मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते)।" भक्ति केवल पूजा-आराधना मात्र होइन, यो प्रकृतिको बन्धन काट्ने सबैभन्दा शक्तिशाली चुम्बकीय शक्ति हो जसले जीवात्मालाई सिधै ब्रह्मभावमा पुर्‍याउँछ।

धेरै मानिसहरू आफ्ना खराब बानी, रिस, वासना वा अल्छीपनासँग वर्षौंसम्म लड्छन् तर हार्छन्: - "म आजदेखि रिसाउँदिनँ, म आजदेखि अल्छी गर्दिनँ।" तर जति लड्यो, समस्या झन् बलियो बन्दछ। किन? किनभने तपाईं आफ्नो अहंकार प्रयोग गरेरै अहंकारलाई जित्न खोज्दै हुनुहुन्छ! 1. अव्यभिचारी भक्तिको अर्थ: - 'अव्यभिचार' को अर्थ हो— कुनै स्वार्थ, सर्त वा दोस्रो विकल्प नराखी केवल एउटै परम सत्यसँग गहिरो प्रेम र समर्पण गर्नु। 2. जब तपाईं भन्नुहुन्छ— "हे प्रभु! म यी गुणहरूसँग एक्लै लड्न सक्दिनँ, म मेरो सम्पूर्ण जीवन तपाईंलाई सुम्पन्छु", तब तपाईंको सीमित शक्ति समाप्त हुन्छ र परमात्माको अनन्त शक्ति तपाईंको भित्रबाट काम गर्न थाल्छ। - तब लोभ, रिस र अल्छीपना हिउँझैं पग्लिएर हराउँछन् र तपाईं सहजै गुणातीत बन्नुहुन्छ।