अध्याय 14 : गुणत्रयविभागयोग
प्रकृतिका तीन गुण (सत्त्व, रज, तम)
सर्वयोनिषु कौन्तेय मूर्तयः सम्भवन्ति याः।
तासां ब्रह्म महद्योनिरहं बीजप्रदः पिता॥ ४॥
sarva-yoniṣu kaunteya mūrtayaḥ sambhavanti yāḥ |
tāsāṁ brahma mahad yonir ahaṁ bīja-pradaḥ pitā || 4 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
सर्व-योनिषु (sarva-yoniṣu)=सबै चौरासी लाख योनिहरूमा (मानव, पशुपक्षी, कीट, वनस्पति आदिमा)•कौन्तेय (kaunteya)=हे कुन्तीपुत्र अर्जुन!•मूर्तयः (mūrtayaḥ)=शरीर धारण गरेका जति पनि रूपहरू•सम्भवन्ति (sambhavanti)=उत्पन्न हुन्छन्•याः (yāḥ)=जो-जो पनि•तासाम् (tāsām)=ती सबै प्राणी र शरीरहरूको•ब्रह्म महत् (brahma mahat)=महत्-प्रकृति (मूल प्रकृति नै)•योनिः (yoniḥ)=माता (उत्पत्ति गराउने गर्भ) हो•अहम् (aham)=र म नै•बीज-प्रदः (bīja-pradaḥ)=चेतनामय बीउ प्रदान गर्ने•पिता (pitā)=परम पिता हुँ
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे कुन्तीपुत्र अर्जुन! चौरासी लाख योनिहरूमध्ये जुनसुकै योनिमा जति पनि शरीरधारी जीवहरू उत्पन्न हुन्छन्, ती सबैको माता (गर्भ) मूल प्रकृति हो र ती सबैमा चेतनाको बीउ रोपिदिने पिता चाहिँ म स्वयं परमेश्वर हुँ।
समस्त सृष्टिको परम एकात्मता: एउटै पिताका सन्तान
अहंकार र भेदभावको अन्त्य: सार्वभौमिक बन्धुत्व (Universal Brotherhood)
आज भेट्ने हरेक जीवित प्राणीमा सम्झनुहोस्— 'हामी सबै एउटै परमात्माका सन्तान हौं।' कसैसँग व्यवहार गर्दा आफ्नो अहंकार हटाएर आदर र सहृदयता प्रकट गर्नुहोस्।