अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

श्रीकृष्णले यहाँ एउटा गम्भीर चेतावनी दिनुभएको छ: यदि मानिसले समयमै आफ्नो स्वभाव सुधारेन भने ऊ 'अधोगतिको दुष्चक्र' (Downward Spiral) मा फस्छ। एउटा जन्ममा रिस र क्रूरता गर्यो, अर्को जन्ममा अझै नीच योनि पायो; त्यो योनिमा चेतना अझै धमिलियो, अनि झन् तल्लो गतिमा पुग्यो! महाभारतमा धृतराष्ट्र र दुर्योधनलाई विदुर, भीष्म, व्यास र स्वयं भगवान् श्रीकृष्णले पटक-पटक सम्झाउनुभयो, शान्तिको प्रस्ताव राख्नुभयो। तर उनीहरूले आफ्नो आसुरी हठ छोडेनन्। अन्त्यमा के भयो? उनीहरूको कुल नष्ट भयो र उनीहरूले घोर अधोगति प्राप्त गरे। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई सम्झाउनुहुन्छ: "हे कौन्तेय! यो मानव शरीर त्यो दुष्चक्र तोड्ने अन्तिम अवसर हो। यदि यहाँ पनि मानिस जागेर परमात्मातर्फ लागेन भने ऊ फेरि जन्म-जन्मान्तरको अन्धकारमा हराउनेछ।" यसले अर्जुनलाई तुरुन्तै सही निर्णय लिन घचघच्याउँछ।

हाम्रो जीवनमा पनि 'डाउनवार्ड स्पाइरल' हुन्छ: - एउटा गल्ती हुन्छ -> अपराधबोध हुन्छ -> त्यो भुलाउन नशा वा कुलतमा गइन्छ -> त्यसले अर्को ठूलो गल्ती जन्माउँछ -> र जीवन बिस्तारै-बिस्तारै अँध्यारो सुरुङमा फस्दै जान्छ। 1. यो चक्र कहाँ रोकिन्छ? - यो चक्र 'आज र अहिले' तपाईंले मात्र रोक्न सक्नुहुन्छ! - "बस! धेरै भयो, अब म यो कुलत वा नकारात्मक बानी दोहोर्याउँदिनँ!" 2. जब तपाईंले आफ्नो ध्यान ईश्वर, सद्ग्रन्थ र असल साथीहरूतर्फ मोड्नुहुन्छ, तब त्यो पतनको चक्र तुरुन्तै रोकिन्छ र जीवनको ऊर्ध्वमुखी यात्रा सुरु हुन्छ।