अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग
दैवी र आसुरी स्वभाव (आन्तरिक प्रकाश र अन्धकार)
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च।
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु॥ ६॥
dvau bhūta-sargau loke 'smin daiva āsura eva ca |
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṁ pārtha me śṛṇu || 6 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
द्वौ (dvau)=दुई प्रकारका•भूत-सर्गौ (bhūta-sargau)=मनुष्यहरूका सृष्टि वा स्वभावहरू (प्रवृत्तिहरू)•लोके अस्मिन् (loke 'smin)=यस संसारमा रहेका छन्•दैवः (daivaḥ)=दैवी (देवतातुल्य सात्त्विक स्वभाव)•आसुरः (āsuraḥ)=र आसुरी (राक्षसी तामसिक/राजसिक स्वभाव)•एव च (eva ca)=नै•दैवः (daivaḥ)=दैवी स्वभावको बारेमा•विस्तरशः (vistaraśaḥ)=विस्तारपूर्वक•प्रोक्तः (proktaḥ)=मैले पहिले नै बताएँ•आसुरम् (āsuram)=अब आसुरी स्वभावको बारेमा•पार्थ (pārtha)=हे पार्थ!•मे (me)=मबाट•शृणु (śṛṇu)=ध्यानपूर्वक सुन
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! यस संसारमा मनुष्यहरूका दुई प्रकारका स्वभाव (सृष्टि) मात्र छन्— दैवी (दिव्य) र आसुरी (दानवी)। तीमध्ये दैवी स्वभावको वर्णन मैले विस्तारपूर्वक बताएँ; अब आसुरी स्वभावको यथार्थ विवरण तिमी मबाट ध्यानपूर्वक सुन।
मानव प्रवृत्तिका दुई महा-ध्रुव: देवता र दानव
आफ्नो भित्री ध्रुवको छनोट: म कुन दिशातर्फ जाँदैछु? (The Two Inner Directions)
हरेक कार्य गर्नुअघि आफैंलाई सोध्नुहोस्— 'यो कर्मले मभित्रको दैवी स्वभावलाई बलियो बनाउँदैछ कि आसुरी अहंकारलाई?' सधैं दैवी पक्षलाई रोज्नुहोस्।