Chapter 16 • Verse 8

अध्याय 16 : दैवासुरसम्पद्विभागयोग

दैवी र आसुरी स्वभाव (आन्तरिक प्रकाश र अन्धकार)

श्रीभगवानुवाच

असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम्।

अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम्॥ ८॥

asatyam apratiṣṭhaṁ te jagad āhur anīśvaram |

aparaspara-sambhūtaṁ kim anyat kāma-haitukam || 8 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

असत्यम् (asatyam)=असत्य (कुनै सत्य आधार नभएको, झूट)•अप्रतिष्ठम् (apratiṣṭham)=अप्रतिष्ठ (कुनै धर्म, नैतिकता वा व्यवस्थाको आधार नभएको)•ते (te)=ती आसुरी मानिसहरूले•जगत् (jagat)=यस संसारलाई•आहुः (āhuḥ)=भन्दछन्•अनीश्वरम् (anīśvaram)=ईश्वरविहीन (यसलाई चलाउने कोही भगवान् छैन)•अपरस्पर-सम्भूतम् (aparaspara-sambhūtam)=केवल स्त्री र पुरुषको यौन-संयोगबाट स्वतः उत्पन्न भएको•किम् अन्यत् (kim anyat)=यसबाहेक अरू के नै छ र?•काम-हैतुकम् (kāma-haitukam)=केवल कामवासना र भोग नै यसको एक मात्र कारण हो

सरल नेपाली अनुवाद

श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— ती आसुरी मानिसहरू भन्दछन् कि यो संसार सर्वथा असत्य हो, यसको कुनै नैतिक वा धार्मिक आधार छैन, र यसको कुनै ईश्वर (सृष्टिकर्ता) पनि छैन। यो सृष्टि केवल स्त्री-पुरुषको संयोगबाट स्वतः उत्पन्न भएको हो; कामवासना र शारीरिक भोगबाहेक यस जीवनको अरू कुनै उद्देश्य नै के छ र?

महाभारतको परिस्थिति

आसुरी दर्शन: चरम भौतिकवाद र शून्यवाद (Nihilism)

श्रीकृष्णले हजारौं वर्षपहिले नै आजको नास्तिकता, चरम भौतिकवाद (Materialism) र उपभोक्तावाद (Hedonism) को दर्शन यस श्लोकमा उजागर गर्नुभएको छ। आसुरी प्रवृत्तिका मानिसहरूको जीवन-दर्शन यस्तो हुन्छ: 1. अनीश्वरम्: "कुनै ईश्वर छैन, कुनै पाप-पुण्य छैन, कुनै परलोक छैन।" 2. अप्रतिष्ठम्: "धर्म र नैतिकता कमजोर मानिसहरूले बनाएको नियम मात्र हो; बलियोले जे गर्छ त्यही सही हो।" 3. कामहैतुकम्: "जीवनको एक मात्र उद्देश्य खानु, पिउनु, सम्भोग गर्नु र मोजमस्ती गर्नु हो (Eat, drink, and be merry)!" महाभारतमा चार्वाक वा शकुनि जस्ता पात्रहरूले यही दर्शनलाई प्रचार गर्थे। श्रीकृष्ण अर्जुनलाई चेतावनी दिनुहुन्छ: "हे अर्जुन! जब समाजमा यो आसुरी विचारधारा फैलिन्छ, तब मानिस पशुभन्दा पनि हिंस्रक बन्दछ र सारा संसारमा महाविनाशको आगो सल्किन्छ।" कुरुक्षेत्रको युद्ध यस्तै अधर्मी सोचाइको परिणाम थियो।

आफ्नो जीवनमा प्रयोग

जीवनको उच्च अर्थ: केवल जैविक संयोग कि दिव्य यात्रा? (The Search for Ultimate Meaning)

आजका धेरै युवाहरू यही 'निहिलिजम' (Nihilism) र शून्यवादको सिकार भएर डिप्रेसनमा फसेका छन्: - "जीवनको कुनै अर्थ छैन, हामी केवल दुर्घटनावश जन्मेका हौं, मरेपछि सकिन्छ, त्यसैले केवल भोग गर!" 1. यस सोचाइको परिणाम: - जब जीवनको कुनै उच्च उद्देश्य हुँदैन, तब मानिस नशा, कुलत, अपराध र चरम डिप्रेसनमा डुब्छ। 2. गीताको दिव्य दृष्टि: - तपाईं कुनै जैविक दुर्घटना हुनुहुन्न! तपाईंको जीवनको एउटा सर्वोच्च उद्देश्य छ— चेतनाको विकास गर्नु, प्रेम बाँड्नु, सत्यको साक्षात्कार गर्नु र परमात्मासँग एक हुनु। - जब तपाईंले जीवनलाई ईश्वरीय यात्रा मान्नुहुन्छ, तब तपाईंको हरेक दिन उत्साह, अर्थ र पवित्र आनन्दले भरिन्छ।

व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो जीवनलाई केवल 'खानु, सुत्नु र भोग्नु' मा सीमित नराख्नुहोस्। सम्झनुहोस् कि तपाईंको जीवन एक महान् आध्यात्मिक सम्भावना हो। उच्च आदर्श र सेवाका साथ जिउनुहोस्।