अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च।
न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी॥ ३५॥
yayā svapnaṁ bhayaṁ śokaṁ viṣādaṁ madam eva ca |
na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī || 35 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यया (yayā)=जुन धृति वा हठद्वारा•स्वप्नम् (svapnam)=निद्रा, अल्छीपना वा दिवास्वप्नलाई•भयम् (bhayam)=डर वा त्रासलाई•शोकम् (śokam)=शोक वा चिन्तालाई•विषादम् (viṣādam)=निराशा वा खिन्नतालाई•मदम् एव च (madam eva ca)=र अहङ्कार तथा घमण्डलाई पनि•न विमुञ्चति (na vimuñcati)=छोड्दैन वा पक्रिरहन्छ•दुर्मेधाः (durmedhāḥ)=मूर्ख वा भ्रान्त बुद्धि भएको मानिसले•धृतिः सा (dhṛtiḥ sā)=त्यस धृतिलाई•पार्थ (pārtha)=हे पार्थ!•तामसी (tāmasī)=तामसिक धृति भनिन्छ
सरल नेपाली अनुवाद
हे पार्थ! मूर्ख वा भ्रान्त बुद्धि भएको मानिसले जुन धृति (हठ) द्वारा निद्रा, भय, शोक, विषाद र घमण्डलाई कहिल्यै छोड्दैन (अर्थात् नकारात्मकतालाई नै दृढतापूर्वक पक्रिरहन्छ), त्यो हठ वा दृढता 'तामसिक धृति' हो।
तामसिक धृति: नकारात्मकतालाई पक्रिरहने विनाशकारी हठ
दुःखलाई अँगालो हाल्ने बानी (Addiction to Misery)
विगतका तीता अनुभव, निराशा र डरलाई पक्रिरहन छोड्नुहोस्। नकारात्मकतालाई समात्ने जिद्दी त्यागेर सकारात्मक परिवर्तनतर्फ लाग्नुहोस्।