अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप।
कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः॥ ४१॥
brāhmaṇa-kṣatriya-viśāṁ śūdrāṇāṁ ca parantapa |
karmāṇi pravibhaktāni svabhāva-prabhavair guṇaiḥ || 41 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
ब्राह्मण-क्षत्रिय-विशाम् (brāhmaṇa-kṣatriya-viśām)=ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्यहरूका•शूद्राणाम् च (śūdrāṇāṁ ca)=र शूद्रहरूका पनि•परन्तप (parantapa)=हे शत्रुतापन अर्जुन!•कर्माणि (karmāṇi)=कर्तव्य कर्महरू•प्रविभक्तानि (pravibhaktāni)=विभाजन गरिएका छन्•स्वभाव-प्रभवैः (svabhāva-prabhavaiḥ)=आफ्नो स्वभावबाट उत्पन्न भएका•गुणैः (guṇaiḥ)=प्रकृतिका गुणहरू (सत्त्व, रज, तम) का आधारमा
सरल नेपाली अनुवाद
हे परन्तप अर्जुन! ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य र शूद्रहरूका कर्तव्य कर्महरू उनीहरूको जन्मगत जातिका आधारमा होइन, बरु आफ्नै स्वभावबाट उत्पन्न भएका प्रकृतिका तीन गुणहरू (सत्त्व, रज र तम) का आधारमा विभाजन गरिएका छन्।
वर्ण र कर्तव्यको वैज्ञानिक आधार: जन्म होइन, गुण र स्वभाव
आफ्नो प्राकृतिक प्रतिभा (Inherent Aptitude) को पहिचान
अरूको देखासिकीमा आफ्नो मार्ग नबनाउनुहोस्। आफ्नो भित्री स्वभाव र रुचिलाई चिनेर त्यसैमा निष्ठापूर्वक उत्कृष्टता हासिल गर्नुहोस्।