अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग
मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम्॥ ४२॥
śamo damas tapaḥ śaucaṁ kṣāntir ārjavam eva ca |
jñānaṁ vijñānam āstikyaṁ brahma-karma svabhāva-jam || 42 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
शमः (śamaḥ)=मनको शान्ति र नियन्त्रण (शम)•दमः (damaḥ)=इन्द्रियहरूको दमन वा संयम (दम)•तपः (tapaḥ)=धर्मपालनका लागि कष्ट सहने तपस्या•शौचम् (śaucam)=बाहिरी र भित्री पवित्रता (शौच)•क्षान्तिः (kṣāntiḥ)=क्षमाशीलता र सहनशीलता•आर्जवम् एव च (ārjavam eva ca)=र मन-वचन-कर्मको सरलता तथा निष्कपटता (आर्जव)•ज्ञानम् (jñānam)=शास्त्र र अध्यात्मको ज्ञान•विज्ञानम् (vijñānam)=आत्मतत्त्वको प्रत्यक्ष अनुभव वा प्रयोगात्मक विवेक•आस्तिक्यम् (āstikyam)=ईश्वर, परलोक र सत्यप्रति दृढ आस्था•ब्रह्म-कर्म (brahma-karma)=ब्राह्मणका स्वाभाविक कर्तव्य कर्महरू हुन्•स्वभाव-जम् (svabhāva-jam)=स्वभावैले उत्पन्न हुने
सरल नेपाली अनुवाद
मनको शान्ति (शम), इन्द्रिय-संयम (दम), तपस्या, बाहिरी-भित्री पवित्रता, क्षमाशीलता, सरलता (निष्कपटता), शास्त्रज्ञान, आत्मानुभूति (विज्ञान), र ईश्वरीय सत्यप्रति आस्था (आस्तिक्य)— यी नौ गुणहरू स्वभावैले ब्राह्मणका स्वाभाविक कर्म हुन्।
ब्राह्मणको वास्तविक पहिचान: नौ आध्यात्मिक सद्गुण
बौद्धिक र आध्यात्मिक नेतृत्वका गुणहरू
आफ्नो जीवनमा शान्ति, सरलता, निरन्तर अध्ययन र क्षमाशीलतालाई आत्मसात गरी आन्तरिक उच्चता विकास गर्नुहोस्।