Chapter 18 • Verse 56

अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)

श्रीभगवानुवाच

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः।

मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम्॥ ५६॥

sarva-karmāṇy api sadā kurvāṇo mad-vyapāśrayaḥ |

mat-prasādād avāpnoti śāśvataṁ padam avyayam || 56 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

सर्व-कर्माणि अपि (sarva-karmāṇy api)=सम्पूर्ण सांसारिक र व्यावहारिक कर्महरूलाई•सदा (sadā)=सधैं वा निरन्तर•कुर्वाणः (kurvāṇaḥ)=गर्दै रहँदा पनि•मत्-व्यपाश्रयः (mad-vyapāśrayaḥ)=मेरो (श्रीकृष्णको) अनन्य शरणमा रहेको भक्तले•मत्-प्रसादात् (mat-prasādāt)=मेरो परम कृपा वा अनुग्रहद्वारा•अवाप्नोति (avāpnoti)=प्राप्त गर्दछ•शाश्वतम् (śāśvatam)=सनातन, नित्य•पदम् अव्ययम् (padam avyayam)=अविनाशी परम पद वा मोक्षलाई

सरल नेपाली अनुवाद

मेरो अनन्य शरण लिएको भक्तले सम्पूर्ण कर्तव्य कर्महरू सधैं गरिरहँदा पनि, मेरो परम कृपाद्वारा सनातन र अविनाशी परम पदलाई प्राप्त गर्दछ।

महाभारतको परिस्थिति

ईश्वरीय कृपाको अमोघ शक्ति: कर्मको बीचमा परम मुक्ति

श्रीकृष्ण यहाँ पुनः कर्मयोगीलाई ठूलो आश्वासन दिनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिमीले संसार छोडेर कुनै गुफामा बस्नु पर्दैन। गृहस्थीमा रहेर, युद्ध लडेर, राज्य चलाएर वा जुनसुकै सांसारिक कर्तव्य पूरा गर्दागर्दै पनि यदि तिम्रो हृदय मप्रति समर्पित छ भने— मेरो कृपा (मत्प्रसाद) ले तिमीलाई सिधै त्यही सनातन मोक्ष प्राप्त हुनेछ।" कर्म बन्धन बन्दैन जब त्यसको आधार ईश्वरको शरण हुन्छ।

आफ्नो जीवनमा प्रयोग

समर्पण र कृपाको संयोजन (Grace and Surrender)

१. धेरै मानिसहरू सोच्छन्— "हामी संसारी मान्छे, हाम्रो मोक्ष कहाँ सम्भव छ र?" २. श्रीकृष्णले यो भ्रम तोडिदिनुहुन्छ: - महत्त्वपूर्ण यो होइन कि तपाईं कुन ठाउँमा हुनुहुन्छ। - महत्त्वपूर्ण यो हो कि तपाईंको मन कसमा आश्रित छ। ३. जब तपाईं आफ्ना सम्पूर्ण दैनिक कर्महरू ईश्वरको सेवा सम्झेर गर्नुहुन्छ, तब ईश्वरीय कृपाले तपाईंको जीवनलाई स्वाभाविक रूपमा मुक्त बनाइदिन्छ।

व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो पेशा वा घरायसी काम गर्दा मनमा ईश्वरको उपस्थिति महसुस गर्नुहोस्; तपाईंका सामान्य कामहरू पनि मुक्तिको साधन बन्नेछन्।