Chapter 18 • Verse 62

अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)

श्रीभगवानुवाच

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत।

तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम्॥ ६२॥

tam eva śaraṇaṁ gaccha sarva-bhāvena bhārata |

tat-prasādāt parāṁ śāntiṁ sthānaṁ prāpsyasi śāśvatam || 62 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

तम् एव (tam eva)=उनै (हृदयमा स्थित अन्तर्यामी परमेश्वरको)•शरणम् गच्छ (śaraṇaṁ gaccha)=शरणमा जाऊ•सर्व-भावेन (sarva-bhāvena)=सम्पूर्ण मन, वचन र कर्मले (आफ्नो सम्पूर्ण अस्तित्वले)•भारत (bhārata)=हे भारतवंशी अर्जुन!•तत्-प्रसादात् (tat-prasādāt)=उहाँको परम अनुग्रह वा कृपाद्वारा•पराम् शान्तिम् (parāṁ śāntim)=सर्वोच्च परम शान्तिलाई•स्थानम् (sthānam)=परम धाम वा स्थितिलाई•प्राप्स्यसि (prāpsyasi)=तिमी प्राप्त गर्नेछौ•शाश्वतम् (śāśvatam)=सनातन र नित्य

सरल नेपाली अनुवाद

हे भारतवंशी अर्जुन! तिमी आफ्नो सम्पूर्ण भाव र अस्तित्वले उनै अन्तर्यामी परमेश्वरको शरणमा जाऊ। उहाँको कृपाद्वारा नै तिमीले परम शान्ति र सनातन अविनाशी परम धाम प्राप्त गर्नेछौ।

महाभारतको परिस्थिति

सर्वभावेन शरणागति: पूर्ण समर्पणको मार्ग

हृदयमा स्थित ईश्वरको चर्चा गरेपछि श्रीकृष्ण अर्जुनलाई भन्नुहुन्छ: "हे अर्जुन! जब सबै प्राणीलाई यन्त्रमा राखेर घुमाउने मालिक उही ईश्वर हुन् भने, तिमी किन टाउको दुखाइरहेका छौ? आफ्नो सम्पूर्ण अस्तित्व, आफ्ना सबै चिन्ता, भय र संशयहरू लिएर उनै ईश्वरको चरणमा समर्पित हौ। जब तिमी 'सर्वभावेन' (आफ्नो सम्पूर्ण हृदयले) समर्पित हुन्छौ, तब उहाँको कृपाले तिम्रा सबै अशान्तिहरू मेटिएर परम शान्ति र अमर पद प्राप्त हुनेछ।"

आफ्नो जीवनमा प्रयोग

समर्पणको जादू (The Power of Total Surrender)

१. हामी किन थाक्छौं र तनावग्रस्त हुन्छौं? - किनभने हामी सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको बोझ आफ्नै काँधमा बोक्न खोज्छौं। २. शरणागति (Surrender) कायरता होइन; यो त आफ्नो क्षुद्र अहंकारलाई विराट् ईश्वरीय शक्तिमा विसर्जन गर्नु हो। ३. जब सानो बच्चाले आमाको काखमा आफूलाई सुम्पिन्छ, उसलाई कुनै डर रहँदैन; त्यस्तै पूर्ण समर्पणले साधकलाई अभय र परम शान्ति प्रदान गर्दछ।

व्यावहारिक सूत्र :

आफ्नो जीवनका ठूला-ठूला चिन्ता र भारीहरूलाई मनभित्र स्थित परमात्माको जिम्मा लगाइदिनुहोस् र शान्त रहनुहोस्।