अध्याय 18श्लोक 69
Chapter 18 • Verse 69

अध्याय 18 : मोक्षसंन्यासयोग

मोक्षसंन्यास योग (समस्त उपदेशको महामुकुट)

श्रीभगवानुवाच

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः।

भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि॥ ६९॥

na ca tasmān manuṣyeṣu kaścin me priya-kṛttamaḥ |

bhavitā na ca me tasmād anyaḥ priyataro bhuvi || 69 ||

पदच्छेद र शब्दार्थ

न च (na ca)=न ततस्मात् (tasmāt)=त्यस (ज्ञान बाँड्ने मनुष्य) भन्दामनुष्येषु (manuṣyeṣu)=सम्पूर्ण मनुष्यहरूमध्येकश्चित् (kaścit)=कुनै पनि अर्को मानिसमे (me)=मेरो लागिप्रिय-कृत्तमः (priya-kṛttamaḥ)=अति प्रिय सेवा गर्नेवाला छभविता (bhavitā)=हुनेछन च (na ca)=र न तमे (me)=मेरोतस्मात् (tasmāt)=त्यसभन्दाअन्यः (anyaḥ)=कुनै अर्कोप्रियतरः (priyataraḥ)=अझ बढी प्यारोभुवि (bhuvi)=यस पृथ्वीमा

सरल नेपाली अनुवाद

सम्पूर्ण मनुष्यहरूमध्ये मलाई त्यो (गीता-ज्ञान बाँड्ने) मनुष्यभन्दा बढी प्रिय काम गर्ने अर्को कोही छैन; र न त यस पृथ्वीमा त्योभन्दा बढी मलाई प्यारो हुने अर्को कोही भविष्यमा हुनेछ।

महाभारतको परिस्थिति

श्रीकृष्णका परम प्रिय: ज्ञान प्रचारकको सम्मान

श्रीकृष्णले यहाँ स्पष्ट घोषणा गर्नुहुन्छ: भगवान्‌लाई सबैभन्दा प्रिय को लाग्छ? जसले भगवान्‌को यो सञ्जीवनी ज्ञानलाई अरूको कल्याणका लागि बाँड्छ, त्यो व्यक्ति भगवान्‌को सबैभन्दा नजिकको र प्यारो बन्दछ। संसारलाई अज्ञान र दुःखबाट जोगाउने कार्य नै ईश्वरको आफ्नै कार्य हो, र जो यस ईश्वरीय कार्यमा सहभागी हुन्छ, ऊ ईश्वरको परम आत्मीय बन्दछ।
आफ्नो जीवनमा प्रयोग

जीवनको सर्वोच्च सार्थकता र ईश्वरीय सामिप्य

१. हामी संसारमा मानिसहरूको मन जित्न कति प्रयास गर्छौं। २. तर परमात्माको मन जित्ने सबैभन्दा सजिलो बाटो के हो? - सत्य र सद्भाव फैलाउनु। - मानिसहरूलाई निराशाबाट आशा र धर्मतर्फ डोर्‍याउनु। ३. जब तपाईं निष्काम भएर अरूको जीवन रूपान्तरण गर्न सहयोग गर्नुहुन्छ, तपाईं स्वतः ईश्वरीय प्रेमको केन्द्र बन्नुहुन्छ।
व्यावहारिक सूत्र :

अरूको आलोचना वा निन्दा गर्न छोडेर उनीहरूलाई सत्य, प्रेरणा र जीवनोपयोगी ज्ञान बाँड्ने माध्यम बन्नुहोस्।