अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि॥ ३०॥
dehī nityam avadhyo'yaṁ dehe sarvasya bhārata |
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṁ śocitum arhasi || 30 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
देही (dehī)=देही (शरीरभित्र बस्ने जीवात्मा)•नित्यम् (nityam)=सधैं (नित्य)•अवध्यः (avadhyaḥ)=मार्न नसकिने (अवध्य)•अयम् (ayam)=यो•देहे (dehe)=शरीरमा•सर्वस्य (sarvasya)=सबै प्राणीहरूको•भारत (bhārata)=हे भरतवंशी अर्जुन!•तस्मात् (tasmāt)=यसकारण•सर्वाणि (sarvāṇi)=सबै•भूतानि (bhūtāni)=प्राणीहरूका निम्ति•न (na)=न•त्वम् (tvam)=तिमीले•शोचितुम् (śocitum)=शोक गर्न•अर्हसि (arhasi)=योग्य छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे भरतवंशी अर्जुन! सबै प्राणीहरूको शरीरभित्र बास गर्ने यो देही (आत्मा) सधैं अवध्य (कसैद्वारा पनि मार्नै नसकिने) छ। तसर्थ कुनै पनि प्राणीका निम्ति तिमीले यसरी शोक गर्नु किमार्थ उचित छैन।
साङ्ख्ययोगको दिव्य उपसंहार— 'अवध्योऽयं देही'
शोक र निराशाको अन्तिम अन्त्य
कसैको प्रति पनि व्यर्थको शोक, ईर्ष्या वा भय नराख्नुहोस्। सबैको अन्तर्यमा त्यही नित्य अवध्य आत्मा विद्यमान छ। आफ्नो कर्तव्यलाई भगवान्को पूजा सम्झेर साहसका साथ अगाडि बढ्नुहोस्।