अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

अर्जुनले पहिलो अध्यायमा तर्क गरेका थिए— "मैले युद्ध गरेँ भने कुलनाशको ठूलो पाप लाग्नेछ।" उनी सोच्दै थिए कि युद्ध नगरेर भाग्नुमा 'पुण्य' छ। श्रीकृष्ण अर्जुनको यो भ्रमपूर्ण नैतिकता (False Morality) को धज्जी उडाउनुहुन्छ: "अर्जुन, तिमी सोच्दछौ कि हतियार बिसाएर भाग्दा तिमी धर्मात्मा बन्नेछौ? बिल्कुल होइन! जब अन्याय भइरहेको हुन्छ, त्यतिबेला शक्तिशाली व्यक्ति मौन बस्नु वा भाग्नु सबैभन्दा ठूलो पाप हो। यदि तिमीले आज यो युद्ध गरेनौ भने: १. तिम्रो 'स्वधर्म' नष्ट हुनेछ। २. संसारभर फैलिएको तिम्रो शौर्य र पराक्रमको 'कीर्ति' कलंकित हुनेछ। ३. दुर्योधनजस्ता अत्याचारीहरूको हातमा सम्पूर्ण भारतवर्षको सत्ता सुम्पेको अपराधको महापाप तिमीलाई लाग्नेछ!" अन्याय गर्नु मात्र पाप होइन, अन्याय रोक्ने सामर्थ्य हुँदाहुँदै पछि हट्नु त्योभन्दा हजार गुणा ठूलो पाप हो!

धेरै मानिसहरू जीवनमा कठिन निर्णय लिनुपर्दा 'आध्यात्मिकता' वा 'दया' को आवरण ओढ्छन्: - अफिसमा कुनै भ्रष्ट वा गलत काम भइरहेको देख्दा मौन बस्नु र भन्नु— "म किन विवादमा परूँ, म त शान्त मानिस हुँ।" - परिवार वा समाजमा अन्याय हुँदा आँखा चिम्लिनु। यो शान्ति होइन, यो 'कायरता' हो। गीता सिकाउँछ: जब तपाईंको अगाडि गलत कुरा भइरहेको छ र तपाईं त्यसलाई रोक्ने जिम्मेवार पद वा स्थितिमा हुनुहुन्छ, तब हात बाँधेर बस्नु पाप हो। सत्य र न्यायका लागि खडा हुनु नै वास्तविक धर्म हो।