अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
भयाद्रणादुपरतं मंस्यन्ते त्वां महारथाः।
येषां च त्वं बहुमतो भूत्वा यास्यसि लाघवम्॥ ३५॥
bhayād raṇād uparataṁ maṁsyante tvāṁ mahā-rathāḥ |
yeṣāṁ ca tvaṁ bahu-mato bhūtvā yāsyasi lāghavam || 35 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
भयात् (bhayāt)=डरले गर्दा•रणात् (raṇāt)=युद्धभूमिबाट•उपरतम् (uparatam)=पन्छिएको / भागेको•मंस्यन्ते (maṁsyante)=ठान्नेछन्•त्वाम् (tvām)=तिमीलाई•महारथाः (mahā-rathāḥ)=महारथीहरूले (भीष्म, द्रोण, कर्ण आदि)•येषाम् (yeṣām)=जुन महारथीहरूको•च (ca)=र•त्वम् (tvam)=तिमी•बहुमतः (bahu-mataḥ)=अत्यन्त आदरणीय र सम्मानित•भूत्वा (bhūtvā)=भएर पनि•यास्यसि (yāsyasi)=पुग्नेछौ•लाघवम् (lāghavam)=तुच्छता वा लघुतामा।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— कर्ण, दुर्योधन आदि महारथीहरूले तिमीलाई केवल 'डरले गर्दा युद्धभूमिबाट भागेको' मान्नेछन्; र जुन योद्धाहरूको नजरमा तिमी आजसम्म अत्यन्त महान् र सम्मानित थियौ, उनीहरूकै अगाडि तिमी अत्यन्त तुच्छ र हाँसोको पात्र बन्नेछौ।
शत्रुको नजरमा तिम्रो संन्यास 'कायरता' मात्र हुनेछ
पलायनलाई महानताको रंग नदिनुहोस्
कठिन परिस्थितिबाट भाग्ने आफ्नो डरलाई 'त्याग' वा 'दया' को नाम दिएर आफैंलाई धोका नदिनुहोस्। रणभूमिमा उभिएर सामना गर्नुहोस्; सच्चा सम्मान केवल साहस र कर्तव्यमा छ।