अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
एषा तेऽभिहिता सांख्ये बुद्धिर्योगे त्विमां शृणु।
बुद्ध्या युक्तो यया पार्थ कर्मबन्धं प्रहास्यसि॥ ३९॥
eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhir yoge tv imāṁ śṛṇu |
buddhyā yukto yayā pārtha karma-bandhaṁ prahāsyasi || 39 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
एषा (eṣā)=यो•ते (te)=तिमीलाई•अभिहिता (abhihitā)=भनियो / वर्णन गरियो•सांख्ये (sāṅkhye)=साङ्ख्ययोग (ज्ञानयोग) मा•बुद्धिः (buddhiḥ)=ज्ञान वा विवेक•योगे (yoge)=अब कर्मयोग (बुद्धियोग) को विषयमा•तु (tu)=फेरि•इमाम् (imām)=यस (बुद्धि वा विज्ञानलाई)•शृणु (śṛṇu)=ध्यानपूर्वक सुन•बुद्ध्या (buddhyā)=जुन बुद्धिले•युक्तः (yuktaḥ)=युक्त भएर•यया (yayā)=जसद्वारा•पार्थ (pārtha)=हे पृथापुत्र अर्जुन!•कर्मबन्धम् (karma-bandham)=कर्मको बन्धनलाई•प्रहास्यसि (prahāsyasi)=पूर्णतया नष्ट गरी मुक्त हुनेछौ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— हे पार्थ! अहिलेसम्म तिमीलाई साङ्ख्ययोग (तत्वज्ञान) को दृष्टिले यो विवेक सुनाइयो; अब तिमी यसलाई कर्मयोग (बुद्धियोग) को सन्दर्भमा सुन, जुन बुद्धिले युक्त भएपछि तिमी कर्मका समस्त बन्धनहरूलाई जरैदेखि काटेर पूर्ण मुक्त हुनेछौ।
ज्ञानबाट अब कर्मको कलातर्फ— बुद्धियोगको प्रारम्भ
कामबाट होइन, कामको बन्धनबाट मुक्ति
आफ्ना जिम्मेवारीहरूबाट भाग्ने विचार त्याग्नुहोस्। आफ्नो मनको दृष्टिकोणलाई शुद्ध बनाउनुहोस्; जब कर्म स्वार्थरहित सेवा बन्दछ, तब काम नै मुक्ति र शान्तिको बाटो बन्दछ।