अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग

श्रीकृष्ण अघिल्लो श्लोकको व्याख्या जारी राख्दै भन्नुहुन्छ: "अर्जुन! ती मानिसहरूको भित्री स्वरूप कस्तो हुन्छ? उनीहरू 'कामात्मानः' (भित्र केवल तृष्णा र वासनाले डढेका) हुन्छन्। उनीहरू सोच्छन् कि स्वर्ग पुगेर अप्सराहरूसँग नाच्नु, अमृत पिउनु र सुख-सुविधा भोग्नु नै जीवनको अन्तिम सार्थकता हो। यसका निम्ति उनीहरू सयौं प्रकारका जटिल यज्ञ र कर्मकाण्डहरू गर्छन्। तर उनीहरूलाई थाहा छैन कि स्वर्ग पनि एक सीमित होटलजस्तै हो— जबसम्म पुण्यको पैसा छ, तबसम्म बस्न पाइन्छ; पुण्य सकिएपछि फेरि मत्र्यलोक (पृथ्वी) मै फर्केर जन्म लिनुपर्छ। यस्तो भोगवादी धर्मले कहिल्यै अमरता दिँदैन, केवल नयाँ-नयाँ जन्म र कर्मको बन्धनमा फसाउँछ!"

आजको आधुनिक समाज पनि ठीक यही 'भोगैश्वर्यगतिम् प्रति' को जालमा फसेको छ: - "अझ धेरै कमाऊ, अझ विलासी गाडी किन, महँगो रिसोर्ट जाऊ, विलासिताको उपभोग गर।" - मानिसहरू जीवनभर यसैका लागि भागदौड गरिरहेका छन्। तर के कुनै भोगले मानिसको मन सधैंका लागि तृप्त भएको छ? कहिल्यै छैन! एउटा इच्छा पूरा हुनासाथ अर्को दशवटा नयाँ इच्छाहरू जन्मिन्छन्। यसले मानिसलाई तनाव, ईर्ष्या र अन्तहीन असन्तुष्टिको चक्रव्यूहमा बाँध्छ। सच्चा आनन्द बाहिरी भोगमा होइन, भित्री सन्तोषमा छ।