अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
भोगैश्वर्यप्रसक्तानां तयापहृतचेतसाम्।
व्यवसायात्मिका बुद्धिः समाधौ न विधीयते॥ ४४॥
bhogaiśvarya-prasaktānāṁ tayāpahṛta-cetasām |
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate || 44 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
भोग-ऐश्वर्य-प्रसक्तानाम् (bhogaiśvarya-prasaktānām)=भोग र ऐश्वर्यमा अत्यन्त लिप्त (आसक्त) भएकाहरूको•तया (tayā)=त्यस (भ्रामक पुष्पित वाणीद्वारा)•अपहृत-चेतसाम् (apahṛta-cetasām)=चित्त हरण भइसकेका (मोहित भएकाहरूको)•व्यवसायात्मिका (vyavasāyātmikā)=निश्चयात्मक (एकाग्र)•बुद्धिः (buddhiḥ)=बुद्धि•समाधौ (samādhau)=समाधिमा (परमात्मामा स्थिर)•न विधीयते (na vidhīyate)=स्थापित हुन सक्दैन।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— भौतिक भोग र ऐश्वर्यमा अत्यन्त आसक्त भएका तथा ती भ्रामक वाणीहरूद्वारा विवेक हरिएका मानिसहरूको बुद्धि परमात्माको ध्यान (समाधि) मा कहिल्यै पनि स्थिर र निश्चयात्मक हुन सक्दैन।
आसक्त चित्तमा समाधिको असम्भवता
ध्यान (Meditation) किन लाग्दैन?
आफ्नो मनलाई भौतिक भोग र ऐश्वर्यको अत्यधिक मोहबाट मुक्त गर्नुहोस्। जब मन संसारबाट अनासक्त हुन्छ, तब मात्र त्यो शान्त भएर आत्म-चिन्तन र परमात्मामा एकाग्र हुन सक्छ।