अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
यदा ते मोहकलिलं बुद्धिर्व्यतितरिष्यति।
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च॥ ५२॥
yadā te moha-kalilaṁ buddhir vyatitariṣyati |
tadā gantāsi nirvedaṁ śrotavyasya śrutasya ca || 52 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यदा (yadā)=जब•ते (te)=तिम्रो•मोह-कलिलम् (moha-kalilam)=मोह रूपी हिलो (दलदल)•बुद्धिः (buddhiḥ)=बुद्धिले•व्यतितरिष्यति (vyatitariṣyati)=पार गर्नेछ (पार पाउनेछ)•तदा (tadā)=त्यस समयमा•गन्तासि (gantāsi)=तिमी पुग्नेछौ (प्राप्त गर्नेछौ)•निर्वेदम् (nirvedam)=उदासीनता वा वैराग्यलाई•श्रोतव्यस्य (śrotavyasya)=सुन्न बाँकी रहेका सांसारिक कुराहरू•श्रुतस्य च (śrutasya ca)=र सुनेका कुराहरूका प्रति।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जब तिम्रो बुद्धि मोह रूपी हिलो (दलदल) लाई पूर्णतया पार गरेर निर्मल बन्नेछ, तब तिमीले अहिलेसम्म सुनेका र भविष्यमा सुन्न बाँकी रहेका सबै सांसारिक भोग तथा फलहरूको प्रति स्वाभाविक वैराग्य (उदासीनता) प्राप्त गर्नेछौ।
मोहको दलदलबाट बुद्धिको मुक्ति
संसारको कोलाहलबाट आफ्नै आवाज सुन्नु
अरूका कुरा, सामाजिक अफवाह र सांसारिक प्रलोभनहरूको दलदलबाट आफ्नो बुद्धिलाई माथि उठाउनुहोस्। जब मन शुद्ध हुन्छ, तब अनावश्यक बाहिरी हल्लाप्रति स्वाभाविक शान्ति र तटस्थता प्राप्त हुन्छ।