अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव।
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम्॥ ५४॥
sthita-prajñasya kā bhāṣā samādhi-sthasya keśava |
sthita-dhīḥ kiṁ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim || 54 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
स्थितप्रज्ञस्य (sthita-prajñasya)=स्थिर बुद्धि भएका महापुरुषको•का (kā)=के हो•भाषा (bhāṣā)=लक्षण वा परिभाषा•समाधिस्थस्य (samādhi-sthasya)=समाधिमा (परमात्मामा) स्थित भएको•केशव (keśava)=हे केशव!•स्थितधीः (sthita-dhīḥ)=त्यस्तो स्थिर बुद्धि भएको व्यक्तिले•किम् (kim)=कसरी•प्रभाषेत (prabhāṣeta)=बोल्दछ•किम् आसीत (kim āsīta)=कसरी बस्दछ (शान्त रहन्छ)•व्रजेत किम् (vrajeta kim)=र कसरी चल्दछ वा व्यवहार गर्दछ?
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुनले सोध्नुभयो— हे केशव! परमात्मामा स्थित भएको स्थिर बुद्धि (स्थितप्रज्ञ) महापुरुषको लक्षण के हो? त्यस्तो स्थिर बुद्धि भएको व्यक्ति कसरी बोल्दछ, कसरी बस्दछ र संसारमा कसरी हिँड्डुल वा व्यवहार गर्दछ?
अर्जुनको महान् जिज्ञासा— 'स्थितप्रज्ञ को हो?'
आध्यात्मिक आदर्शको खोजी
केवल बौद्धिक ज्ञानमा सन्तुष्ट नहुनुहोस्। त्यो ज्ञानलाई आफ्नो बोली, व्यवहार, र दैनिक जीवनको प्रतिक्रियामा उतार्ने प्रयास गर्नुहोस्। अर्जुनझैं आफ्नो आन्तरिक विकासका लागि गम्भीर प्रश्न सोध्न सिक्नुहोस्।