अध्याय 2 : साङ्ख्ययोग
साङ्ख्य योग (गीताको पूर्ण सार)
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम्॥ ८॥
na hi prapaśyāmi mamāpanudyād yac-chokam-ucchoṣaṇam-indriyāṇām |
avāpya bhūmāv-asapatnam-ṛddhaṁ rājyaṁ surāṇām-api cādhipatyam || 8 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
न हि (na hi)=निश्चय नै छैन•प्रपश्यामि (prapaśyāmi)=म देखिरहेको छु•मम (mama)=मेरो•अपनुद्यात् (apanudyāt)=हटाउन / मेटाउन सकोस्•यत् (yat)=जसले•शोकम् (śokam)=यो शोकलाई•उच्छोषणम् (ucchoṣaṇam)=सुकाइदिने / जलाइदिने•इन्द्रियाणाम् (indriyāṇām)=सम्पूर्ण इन्द्रियहरूलाई•अवाप्य (avāpya)=प्राप्त गरेर पनि•भूमौ (bhūmau)=यस पृथ्वीमा•असपत्नम् (asapatnam)=कुनै शत्रु नभएको निष्कण्टक•ऋद्धम् (ṛddham)=अकूत धन-सम्पत्तिले सम्पन्न•राज्यम् (rājyam)=साम्राज्यलाई•सुराणाम् अपि (surāṇām api)=स्वर्गका देवताहरूको समेत•च (ca)=अनि•आधिपत्यम् (ādhipatyam)=इन्द्रपद / आधिपत्यलाई।
सरल नेपाली अनुवाद
अर्जुनले भने— किनभने पृथ्वीमा कुनै शत्रु नभएको अकूत धन-सम्पत्तिले भरिपूर्ण निष्कण्टक साम्राज्य पाए तापनि, अथवा स्वर्गका देवताहरूको आधिपत्य (इन्द्रपद) नै प्राप्त गरे तापनि, मेरो इन्द्रियहरूलाई सुकाइदिने यो भयानक शोकलाई हटाउन सक्ने कुनै पनि उपाय म देख्दिनँ।
इन्द्रपदले पनि मेटाउन नसक्ने आत्मिक शोकको स्वीकारोक्ति
भौतिक ऐश्वर्य र आत्मिक शून्यताको द्वन्द्व
बाहिरी सफलता, पैसा र पदले तपाईंको मानसिक अशान्ति मेटाउन सक्दैन। बाहिरी साधनको पछाडि मात्र नदौडिनुहोस्; आफ्नो भित्री आत्मा र विवेक (अध्यात्म) को गहिराइमा वास्तविक शान्ति खोज्नुहोस्।