अध्याय 3 : कर्मयोग

श्रीकृष्णले यहाँ कर्मको उत्पत्तिलाई सीधा परब्रह्म परमात्मासँग जोड्नुभएको छ: अविनाशी ईश्वर → वेद (सृष्टिको ज्ञान र नियम) → कर्म (कर्तव्य) → यज्ञ (सहयोग) → वर्षा → अन्न → जीवन। यसको अर्थ के हो भने, कर्म कुनै तुच्छ सांसारिक जालो होइन; कर्मको मूल स्रोत साक्षात् भगवान् हुनुहुन्छ! जब मानिसले कुनै मन्दिरमा ढुङ्गाको मूर्ति अगाडि नभई, समाजको कल्याणका लागि आफ्नो कर्तव्य गर्छ, तब सर्वव्यापी परमात्मा त्यही निःस्वार्थ कर्म (यज्ञ) भित्र प्रत्यक्ष उपस्थित हुनुहुन्छ। ईश्वर केवल मन्दिर, मस्जिद वा गुम्बामा मात्र बन्द हुनुहुन्न; जहाँ-जहाँ परोपकार, त्याग र कर्तव्यको यज्ञ भइरहेको छ, त्यहाँ परमात्मा नित्य वास गर्नुहुन्छ।

संसारका धेरै मानिसहरू ईश्वर खोज्न तीर्थ र मन्दिरहरू चहार्छन्, तर आफ्ना वृद्ध आमाबुबाको सेवा गर्दैनन्, आफ्नो कार्यालयमा इमानदारीपूर्वक काम गर्दैनन्, र समाजको ऋण तिर्दैनन्। श्रीकृष्णको यो श्लोकले 'Work is Worship' को सर्वोच्च आध्यात्मिक सूत्र दिएको छ: - डाक्टरले बिरामीको ज्यान बचाउनु यज्ञ हो; त्यहाँ ईश्वर उपस्थित हुनुहुन्छ। - शिक्षकले अज्ञानताको अन्धकार हटाउनु यज्ञ हो; त्यहाँ ईश्वर उपस्थित हुनुहुन्छ। - इमानदार कर्मचारी वा मजदुरले पसिना बगाउनु यज्ञ हो; त्यहाँ ईश्वर उपस्थित हुनुहुन्छ। जब हामी कुनै पनि कामलाई ईश्वरको रूप सम्झेर समर्पित भावले गर्छौं, तब हाम्रो हरेक कार्य साक्षात् पूजा बन्दछ।