अध्याय 3 : कर्मयोग

अघिल्ला दुई श्लोकहरू सुनेपछि अर्जुनको मनमा फेरि लाग्न सक्थ्यो— "यदि आत्मज्ञानीलाई कुनै कर्मको आवश्यकता छैन भने म पनि ज्ञानी बनेर युद्ध छोड्छु!" त्यसैले श्रीकृष्णले तुरुन्तै 'तस्मात्' (त्यसकारण) शब्द प्रयोग गरेर निष्कर्ष सुनाउनुहुन्छ: "हे अर्जुन! तिमी अझै आत्मज्ञानी सिद्ध भइसकेका छैनौ। तिम्रो मनमा अझै स्वजनहरूको मोह र नतिजाको डर छ। त्यो मोह र अज्ञानताबाट मुक्त हुने एउटै मात्र औषधि छ— 'कार्यं कर्म समाचर' (आफ्नो अगाडि आइपरेको कर्तव्य कर्मलाई अनासक्त भएर गर)!" श्रीकृष्ण सम्झाउनुहुन्छ कि जंगल जानु पर्दैन, गेरुवा वस्त्र लगाउनु पर्दैन। संसारमै बसेर, आफ्नो जिम्मेवारीलाई निष्काम भावले निभाउँदा-निभाउँदै पनि मानिसले परमेश्वरलाई प्राप्त गर्न सक्छ।

धेरै मानिसहरू सोच्छन् कि मोक्ष वा ईश्वर केवल पूजा-पाठ, मन्त्र र तीर्थबाट मात्र मिल्छ। तर गीताको क्रान्तिकारी घोषणा छ: 'असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति पूरुषः'। निष्काम कर्म आफैंमा पूर्ण मोक्ष-मार्ग हो: - जब तपाईं काम गर्दा फलको लोभ छोड्नुहुन्छ, मनबाट चिन्ता हट्छ। - जब तपाईं 'मैले गरेको' भन्ने अहंकार छोड्नुहुन्छ, अहंकारको पर्दा च्यातिन्छ। - र जब मनबाट चिन्ता र अहङ्कार दुवै मेटिन्छन्, तब त्यही शुद्ध चित्तमा परमात्मा स्वतः प्रकट हुनुहुन्छ। तपाईं जहाँ हुनुहुन्छ, जुन पेशामा हुनुहुन्छ— त्यहीँ निष्काम भएर काम गर्नुहोस्, परमात्मा त्यहीँ भेटिनुहुनेछ।