अध्याय 3 : कर्मयोग

श्रीकृष्णले जनक राजाको उदाहरण दिएपछि अब आफ्नै जीवनलाई खुला किताब झैं अर्जुनका अगाडि राखिदिनुहुन्छ। "अर्जुन! म साक्षात् सम्पूर्ण सृष्टिको मालिक हुँ। मलाई कसैले जागिरबाट निकाल्न सक्दैन, मलाई कुनै पदको लोभ छैन, मलाई कुनै पाप वा पुण्यको बन्धन छैन। न त मैले खान, लाउन वा भोग्नका लागि कुनै वस्तु पाउन बाँकी छ। यदि कसैलाई कर्मको कुनै आवश्यकता छैन भने, त्यो म हुँ! तर हेर, म अहिले के गर्दैछु? म कुरुक्षेत्रको धुलाम्मे मैदानमा घोडाको लगाम समातेर तिम्रो सारथि बनेको छु। घोडाहरूलाई पानी खुवाउँछु, रथ हाँक्छु, र दिनरात कर्तव्यमा खटिरहेको छु!" भगवान् जब स्वयं रथ हाँक्ने श्रम गर्न तयार हुनुहुन्छ भने, अर्जुनले युद्ध छोडेर भाग्ने कुरा कति लज्जास्पद थियो!

धेरै मानिसहरू जीवनमा थोरै पैसा वा शक्ति पाएपछि अहंकारले मात्तिन्छन्: - "अब म किन काम गर्ने? मसँग त सबै छ!" - "अब अरूले मेरो चाकडी गर्नुपर्छ।" तर श्रीकृष्णको जीवनले वास्तविक महानता सिकाउँछ: परम शक्ति र सम्पन्नताको अर्थ काम छोडेर अहंकार प्रदर्शन गर्नु होइन; झन् बढी विनम्र भएर समाजको सेवामा समर्पित हुनु हो। सच्चा कर्मयोगी त्यो हो जो कुनै व्यक्तिगत अभाव वा लोभले होइन, केवल प्रेम, धर्म र लोककल्याणका लागि काम गर्छ।