अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः॥ २३॥
yadi hy ahaṁ na varteyaṁ jātu karmaṇy atandritaḥ |
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 23 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यदि (yadi)=यदि•हि (hi)=किनभने•अहम् (aham)=मैले•न (na)=नलाग्ने हो भने•वर्तेयम् (varteyam)=लागूँ वा प्रवृत्त होऊँ•जातु (jātu)=कहिल्यै पनि•कर्मणि (karmaṇi)=कर्तव्य कर्ममा•अतन्द्रितः (atandritaḥ)=अल्छी नमानिकन, निरन्तर सावधान र निष्ठापूर्वक•मम (mama)=मेरो•वर्त्म (vartma)=बाटो, मार्गलाई•अनुवर्तन्ते (anuvartante)=अनुशरण गर्नेछन्•मनुष्याः (manuṣyāḥ)=सम्पूर्ण मानिसहरूले•पार्थ (pārtha)=हे पार्थ!•सर्वशः (sarvaśaḥ)=सबै प्रकारले।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— किनभने हे पार्थ! यदि म कुनै समय अल्छी नमानिकन, सावधान भएर निरन्तर कर्तव्य कर्ममा नलाग्ने हो भने, सम्पूर्ण मानिसहरूले सबै प्रकारले मेरै बाटोको अनुशरण गर्नेछन् (र कर्म छोडेर अल्छी तथा निष्क्रिय बन्नेछन्)!
ईश्वर किन निरन्तर कर्ममा खटिनुहुन्छ?
आलस्य विरुद्ध सचेत सतर्कता (Atandritaḥ)
आफ्नो काममा अल्छीपन (तन्द्रा) र बहानाबाजीलाई ठाउँ नदिनुहोस्। सदैव सजग र निष्ठावान् भएर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्नुहोस्।