अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः।
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते॥ २७॥
prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ |
ahaṅkāra-vimūḍhātmā kartāham iti manyate || 27 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
प्रकृतेः (prakṛteḥ)=प्रकृतिका•क्रियमाणानि (kriyamāṇāni)=गरिँदै गरेका•गुणैः (guṇaiḥ)=तीन गुणहरू (सत्त्व, रज र तम) द्वारा•कर्माणि (karmāṇi)=सम्पूर्ण कर्महरू•सर्वशः (sarvaśaḥ)=सबै प्रकारले•अहङ्कार-विमूढ-आत्मा (ahaṅkāra-vimūḍha-ātmā)=अहंकारले बुद्धि भ्रमित भएको अज्ञानी मानिस•कर्ता (kartā)=गर्नेवाला वा कर्ता•अहम् (aham)=म हुँ•इति (iti)=यस्तो•मन्यते (manyate)=मान्दछ वा ठान्दछ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— वास्तवमा सम्पूर्ण कर्महरू सबै प्रकारले प्रकृतिका गुणहरू (सत्त्व, रज र तम) द्वारा नै सम्पन्न भइरहेका हुन्छन्; तर अहंकारले बुद्धि भ्रष्ट र मोहित भएको अज्ञानी मानिसले 'म नै यी सबै काम गर्ने कर्ता हुँ' भन्ठानेर व्यर्थै घमण्ड गर्दछ।
कर्तृत्वको अहंकार: बन्धनको मूल जरा
अहंकार (Ego) को भ्रम र मानसिक तनाव
आफ्नो सफलता र कर्मको घमण्ड त्याग्नुहोस्। 'मैले गरें' भन्ने अहंकारको साटो 'ईश्वरीय शक्तिले मलाई माध्यम बनाएर यो काम गरायो' भन्ने विनम्र कृतज्ञताको भाव राख्नुहोस्।