अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ॥ ३४॥
indriyasyendriyasyārthe rāga-dveṣau vyavasthitau |
tayor na vaśam āgacchet tau hy asya paripanthinau || 34 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य (indriyasya indriyasya)=प्रत्येक इन्द्रियको•अर्थे (arthe)=आ-आफ्ना विषयहरू (रूप, रस, गन्ध आदि) मा•राग-द्वेषौ (rāga-dveṣau)=राग (आकर्षण/आसक्ति) र द्वेष (घृणा/विकर्षण)•व्यवस्थितौ (vyavasthitau)=नियमपूर्वक बसेका (छिपेका) छन्•तयोः (tayoḥ)=ती दुवैको•न (na)=हुँदैन•वशम् (vaśam)=वश वा नियन्त्रणमा•आगच्छेत् (āgacchet)=आउनु वा पर्नु•तौ (tau)=किनभने ती दुवै•हि (hi)=निश्चय नै•अस्य (asya)=यस साधक वा मानिसका•परिपन्थिनौ (paripanthinau)=बाटो छेक्ने डाकु वा परम शत्रु हुन्।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— प्रत्येक इन्द्रियको आफ्ना विषयहरू (भोगहरू) प्रति राग (आसक्ति/आकर्षण) र द्वेष (घृणा/अरुचि) स्वाभाविक रूपमा लुकेर बसेका हुन्छन्। मानिस कहिल्यै पनि यी दुई (राग र द्वेष) को वशमा पर्नु हुँदैन; किनकि यी दुवै मानिसको कल्याणकारी आध्यात्मिक यात्राका बाटो छेक्ने लुटेरा (परिपन्थिनौ) हुन्!
राग र द्वेष: अध्यात्म पथका बटुवा लुट्ने डाकुहरू
लाइक र डिस्लाइक (Like & Dislike) को गुलामीबाट मुक्ति
आफ्नो व्यक्तिगत 'मन पर्ने' र 'मन नपर्ने' भावनाभन्दा माथि उठेर कर्तव्य र सत्यको आधारमा निर्णय लिनुहोस्। राग र द्वेषलाई आफ्नो विवेकको चालक बन्न नदिनुहोस्।