अध्याय 3 : कर्मयोग
कर्मयोग (निष्काम सेवाको मार्ग)
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन।
कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगमसक्तः स विशिष्यते॥ ७॥
yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate'rjuna |
karmendriyaiḥ karma-yogam asaktaḥ sa viśiṣyate || 7 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यः (yaḥ)=जो मानिस•तु (tu)=तर•इन्द्रियाणि (indriyāṇi)=इन्द्रियहरूलाई•मनसा (manasā)=विवेकयुक्त मनद्वारा•नियम्य (niyamya)=वशमा राखेर वा नियन्त्रण गरेर•आरभते (ārabhate)=सुरु गर्दछ वा आचरण गर्दछ•अर्जुन (arjuna)=हे अर्जुन!•कर्म-इन्द्रियैः (karma-indriyaiḥ)=कर्मेन्द्रियहरूद्वारा•कर्मयोगम् (karma-yogam)=निष्काम कर्मयोगलाई•असक्तः (asaktaḥ)=अनासक्त भएर (फलको लोभबिना)•सः (saḥ)=त्यो मानिस•विशिष्यते (viśiṣyate)=अत्यन्त श्रेष्ठ कहलिन्छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— तर हे अर्जुन! जो मानिसले विवेकयुक्त मनद्वारा आफ्ना इन्द्रियहरूलाई वशमा राखेर, अनासक्त भावले कर्मेन्द्रियहरूद्वारा निष्काम कर्मयोगको आचरण गर्दछ, ऊ नै वास्तवमा सर्वश्रेष्ठ हो!
संसारमा रहेर पनि कमलको पात झैं अलग्गिने कला
व्यावहारिक जीवनमा ध्यान: कर्म नै समाधि
आफ्नो पेशा र जिम्मेवारीलाई बोझ नसम्झिनुहोस्। मनलाई संयमित राखेर निष्काम भावले गरिएको हरेक कामलाई ईश्वरको पूजा सम्झेर समर्पण गर्नुहोस्।