अध्याय 4 : ज्ञानकर्मसंन्यासयोग
ज्ञान र कर्मको दिव्य समन्वय
किं कर्म किमकर्मेति कवयोऽप्यत्र मोहिताः।
तत्ते कर्म प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात्॥ १६॥
kiṁ karma kim akarmeti kavayo'py atra mohitāḥ |
tat te karma pravakṣyāmi yaj jñātvā mokṣyase'śubhāt || 16 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
किम् (kim)=के हो•कर्म (karma)=कर्म (कर्तव्य वा कार्य)•किम् (kim)=के हो•अकर्म (akarma)=अकर्म (अकर्मण्यता वा निष्क्रियता)•इति (iti)=यस विषयमा•कवयः (kavayaḥ)=बुद्धिमान्, विद्वान् र दार्शनिकहरू•अपि (api)=पनि•अत्र (atra)=यहाँ (यस निर्णयमा)•मोहिताः (mohitāḥ)=मोहित वा भ्रमित हुन्छन्•तत् (tat)=त्यस•ते (te)=तिमीलाई•कर्म (karma)=कर्मको यथार्थ तत्त्व•प्रवक्ष्यामि (pravakṣyāmi)=म राम्रोसँग व्याख्या गरेर बताउनेछु•यत् (yat)=जसलाई•ज्ञात्वा (jñātvā)=जानेर वा बुझेर•मोक्ष्यसे (mokṣyase)=तिमी मुक्त हुनेछौ•अशुभात् (aśubhāt)=संसारको अशुभ (पाप र बन्धन) बाट।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— कर्म के हो र अकर्म के हो भन्ने विषयमा ठूला-ठूला बुद्धिमान् र विद्वान्हरू पनि भ्रमित हुने गर्दछन्। त्यसकारण म तिमीलाई कर्मको त्यो यथार्थ रहस्य स्पष्ट बताउनेछु, जसलाई जानेर तिमी संसारको सम्पूर्ण अशुभ (पाप र बन्धन) बाट मुक्त हुनेछौ।
कर्मको गहन रहस्य र विद्वान्हरूको भ्रम
कार्य र निष्क्रियताको सूक्ष्म भेद: सही निर्णयको विवेक
बाहिरी क्रियाकलापलाई मात्र हेरेर कर्मको मूल्याङ्कन नगर्नुहोस्। काम पछाडिको नियत, कर्तव्यबोध र चेतनाको स्तरलाई बुझ्ने प्रयास गर्नुहोस्।