अध्याय 4 : ज्ञानकर्मसंन्यासयोग
ज्ञान र कर्मको दिव्य समन्वय
कर्मणो ह्यपि बोद्धव्यं बोद्धव्यं च विकर्मणः।
अकर्मणश्च बोद्धव्यं गहना कर्मणो गतिः॥ १७॥
karmaṇo hy api boddhavyaṁ boddhavyaṁ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaś ca boddhavyaṁ gahanā karmaṇo gatiḥ || 17 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
कर्मणः (karmaṇaḥ)=शास्त्रविहित सत्कर्मको स्वरूप•हि (hi)=निश्चय नै•अपि (api)=पनि•बोद्धव्यम् (boddhavyam)=जान्नुपर्ने हुन्छ•बोद्धव्यम् (boddhavyam)=जान्नुपर्ने हुन्छ•च (ca)=र•विकर्मणः (vikarmaṇaḥ)=निषिद्ध, अनुचित वा पाप कर्मको स्वरूप•अकर्मणः (akarmaṇaḥ)=अकर्म (कर्ममा अलिप्त रहने निष्काम अवस्था)•च (ca)=पनि•बोद्धव्यम् (boddhavyam)=बुझ्नु आवश्यक छ•गहना (gahanā)=अत्यन्त गहन, रहस्यमय र सूक्ष्म छ•कर्मणः (karmaṇaḥ)=कर्मको•गतिः (gatiḥ)=गति वा रहस्य।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— कर्मको स्वरूप पनि जान्नुपर्दछ, विकर्म (निषिद्ध वा पाप कर्म) को स्वरूप पनि जान्नुपर्दछ, र अकर्म (कर्मभित्रको निष्क्रियता वा निष्कामता) को स्वरूप पनि जान्नुपर्दछ; किनभने कर्मको गति अत्यन्त गहन र सूक्ष्म छ।
कर्म, विकर्म र अकर्मको त्रिविध विभाजन
कर्मको सूक्ष्म गणित: नियत, कार्य र नतिजाको सन्तुलन
निषिद्ध र स्वार्थी कामहरूबाट टाढा रहनुहोस्। आफ्नो कर्तव्य कर्मलाई अहंकार त्यागेर निष्काम भावले गर्नुहोस् ताकि त्यो अकर्ममा रूपान्तरित होस्।