अध्याय 4 : ज्ञानकर्मसंन्यासयोग
ज्ञान र कर्मको दिव्य समन्वय
यदृच्छालाभसन्तुष्टो द्वन्द्वातीतो विमत्सरः।
समः सिद्धावसिद्धौ च कृत्वापि न निबध्यते॥ २२॥
yadṛcchā-lābha-santuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāv asiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate || 22 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
यदृच्छा-लाभ-सन्तुष्टः (yadṛcchā-lābha-santuṣṭaḥ)=बिना कुनै प्रयत्न स्वतः प्राप्त भएको लाभमा सन्तुष्ट रहने•द्वन्द्व-अतीतः (dvandva-atītaḥ)=सुख-दुःख, शीत-उष्ण आदि द्वन्द्वहरूभन्दा माथि उठेको•विमत्सरः (vimatsaraḥ)=ईर्ष्या वा डाहबाट पूर्ण रूपले मुक्त•समः (samaḥ)=समान भाव राख्ने•सिद्धौ (siddhau)=सफलतामा•असिद्धौ (asiddhau)=र असफलतामा•च (ca)=पनि•कृत्वा (kṛtvā)=कर्म गरेर•अपि (api)=पनि•न (na)=हुँदैन•निबध्यते (nibadhyate)=कर्मको बन्धनमा बाँधिन्छ।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जे जति स्वतः प्राप्त हुन्छ त्यसमै सन्तुष्ट रहने, सुख-दुःख आदि द्वन्द्वहरूभन्दा माथि उठेको, ईर्ष्यारहित, तथा सफलता र असफलता दुवैमा समभाव राख्ने व्यक्तिले कर्महरू गरे तापनि ऊ कहिल्यै कर्मको बन्धनमा बाँधिँदैन।
विमत्सर योगी: ईर्ष्यामुक्त जीवनको आनन्द
तुलना र ईर्ष्याको अन्त्य: समत्व नै परम् स्वतन्त्रता
अरूसँग तुलना गरेर ईर्ष्या गर्न छोड्नुहोस्। जे प्राप्त छ त्यसमा कृतज्ञ भई सफलता र असफलता दुवैलाई सहज रूपमा स्वीकार गर्नुहोस्।