अध्याय 5 : कर्मसंन्यासयोग
कर्मसंन्यास (अनासक्तिको सन्तुष्टि)
इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः।
निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद्ब्रह्मणि ते स्थिताः॥ १९॥
ihaiva tair jitaḥ sargo yeṣāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ |
nirdoṣaṁ hi samaṁ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ || 19 ||
पदच्छेद र शब्दार्थ
इह एव (iha eva)=यसै संसारमा, यसै जुनीमा नै•तैः (taiḥ)=उनीहरूद्वारा•जितः (jitaḥ)=जितिसकिएको छ•सर्गः (sargaḥ)=सम्पूर्ण संसार (जन्म-मरणको चक्र)•येषाम् (yeṣām)=जसको•साम्ये (sāmye)=समता वा समभावमा•स्थितम् (sthitam)=दृढ भई स्थित छ•मनः (manaḥ)=मन•निर्दोषम् (nirdoṣam)=दोषरहित (निर्मल)•हि (hi)=किनभने•समम् (samam)=सदा सम रहने•ब्रह्म (brahma)=परब्रह्म परमात्मा हुनुहुन्छ•तस्मात् (tasmāt)=त्यसकारण•ब्रह्मणि (brahmaṇi)=परब्रह्म परमात्मामा नै•ते (te)=उनीहरू•स्थिताः (sthitāḥ)=सदा स्थित छन्।
सरल नेपाली अनुवाद
श्रीभगवान् भन्नुहुन्छ— जसको मन समभाव (समता) मा दृढ भएर स्थित छ, उनीहरूले यसै लोकमा र यसै जुनीमा सम्पूर्ण संसार (जन्म-मरणको चक्र) लाई जितिसकेका छन्। किनभने परब्रह्म परमात्मा दोषरहित र सम हुनुहुन्छ; त्यसकारण त्यस्ता समदर्शी साधकहरू सधैँ परब्रह्ममा नै स्थित रहन्छन्।
जीवन्मुक्ति: यसै लोकमा संसारमाथि विजय
समत्व नै वास्तविक मोक्ष: मृत्युको प्रतीक्षा नगर्नुहोस्
परिस्थिति अनुकूल वा प्रतिकूल जे आए पनि मनको समभाव नगुमाउनुहोस्। समतामा स्थित रहनु नै संसारलाई जित्नु र मोक्ष पाउनु हो।